Άγιος Πέτρος Ιερομάρτυρας Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας

Ο Άγιος Πέτρος συνδύαζε θερμότατο ζήλο και ανώτερη λαμπρή μόρφωση. Και γρήγορα κατέλαβε σπουδαία θέση στην εκκλησία της Αιγύπτου, αφού διαδέχτηκε τον αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας Θεωνά.

Το έτος 306 μ.Χ. προήδρευσε σε Σύνοδο πού καταδίκασε και καθήρεσε τον επίσκοπο Λυκοπόλεως Μελέτιο. Αλλά αυτός για να εκδικηθεί τον Πέτρο τον κατάγγειλε στον αυτοκράτορα Μαξιμιανό Γαλέριο, όταν αυτός κήρυξε διωγμό κατά των χριστιανών. Τότε ο ευσεβής αρχιεπίσκοπος, έδειξε τη μεγάλη και λαμπρή διαγωγή του. Προκειμένου να συλληφθεί από τον έπαρχο Αλεξανδρείας, κάλεσε τους πιο άξιους πρεσβυτέρους της αρχιεπισκοπής του, τον Αχιλλά και τον Αλέξανδρο. Τους ανήγγειλε ότι έφτασε το τέλος του και όρισε διαδόχους του. Κατόπιν, για να μη αντιληφθεί τη σύλληψη του ο χριστιανικός λαός, που ήταν συγκεντρωμένος μπροστά στην πόρτα του, βγήκε και παραδόθηκε στους στρατιώτες από μια τρύπα, που ανοίχτηκε στο πίσω μέρος του σπιτιού του. Έπειτα τον πήγαν κρυφά στον τόπο της θανατικής εκτέλεσης, όπου τον αποκεφάλισαν τον Νοέμβριο του 311 μ.Χ. αφού ποίμανε την Εκκλησία της Αλεξάνδρειας 12 χρόνια.

Από κάποιο σύγγραμμα του «περὶ θεότητας» διασώθηκαν μερικά κομμάτια. Σώζονται επίσης Κανόνες από τη συγγραφή του «περὶ Μετανοίας», που έγραψε όταν οδηγούσε στην επιστροφή χριστιανούς, που κατά τους διωγμούς δεν μπόρεσαν να μείνουν σταθεροί στην πίστη. Επίσης η ευσεβής οξυδέρκεια του Πέτρου, είχε διακρίνει τις αιρετικές τάσεις του νεαρού τότε διακόνου Αρείου και τον αφόρισε. Αλλά ύστερα τον δέχτηκε πάλι, αφού δήλωσε μετάνοια και ζήτησε δημόσια συγνώμη.


Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.
Tῆς θείας γνώσεως εὔσημοι σάλπιγγες καὶ τῶν τῆς πίστεως θεσμῶν ἐκφάντωρες ἱερομάρτυρες Χριστοῦ ἐδείχθητε τοῖς ἐν κόσμῳ, Κλήμη παναοίδιμε, τῆς ζωῆς κλῆμα εὔκαρπον καὶ Πέτρε θεόσοφε, εὐσεβῶν πέτρα ἄρρηκτε· διὸ ὡς τῶν ἀρρήτων ἐπόπται, ῥύσασθαι πάσης ἡμᾶς βλάβης.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Ὀρθοδόξοις δόγμασι, τὴν Ἐκκλησίαν φαιδρύνας, ὑπὲρ ταύτης ἤθλησας, Θεομακάριστε Πέτρε, Ἄρειον τὸν ἀποστάτην καταδιώξας, ὅθεν σου τὴν παναγίαν μνήμην τελοῦντες, Ὀρθοδόξως ἐκβοῶμεν, Χαίροις ὢ Πέτρε, ἡ πέτρα τῆς πίστεως.

Ἕτερον Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Ἐκκλησίας ἄσειστοι, καὶ θεῖοι πύργοι, εὐσεβείας ἔνθεοι, στῦλοι ὡς ὄντες κραταιοί, Κλήμη σὺν Πέτρω πανεύφημοι, ὑμῶν πρεσβείαις, φρουρεῖτε τοὺς ἅπαντας.

Ὁ Οἶκος
Ἀπεριτρέπτῳ καὶ στερρᾷ σεπτῇ ὁμολογίᾳ οἱ λάμψαντες ἐν κόσμῳ, καὶ φαίνοντες ἀρρήτως, σήμερον χαίρουσι καλῶς, Κλήμης, τὸ ὡραῖον ὄντως κλῆμα τοῦ Χριστοῦ, τὸ τρέφον κόσμον βότρυσι τοῖς τῆς θεογνωσίας, Πέτρος τε, ἡ ἑδραία καὶ ἄθραυστος πέτρα τῶν δογμάτων τοῦ Σωτῆρος. Ἀμφότεροι τῆς θείας χάριτος οἱ λατρευταί, καὶ μύσται τῆς ἀρρήτου σοφίας, καὶ τῆς σεπτῆς Ἐκκλησίας οἱ προστάται οἱ θερμοί, οἱ βοηθοῦντες τοῖς κάμνουσι παντοίοις δεινοῖς, καὶ σῴζοντες τοὺς βοῶντας· Ὑμῶν πρεσβείαις, φρουρεῖτε τοὺς ἅπαντας.

Άγιος Κλήμης Ιερομάρτυρας, επίσκοπος Ρώμης

Ο Άγιος Κλήμης ήταν Ρωμαίος αριστοκράτης από βασιλικό γένος, γιος του Φαύστου και της Ματθιδίας. Ο Κλήμης σπούδασε όλες τις επιστήμες της ελληνικής παιδείας, αντάμωσε τον Απόστολο Πέτρο και διδάχθηκε απ' αυτόν την αληθινή πίστη και θεογνωσία, οπότε έγινε θερμός κήρυκας του Ευαγγελίου και συνέγραψε αρκετά συγγράμματα.

Ο Κλήμης υπήρξε τρίτος επίσκοπος Ρώμης, αφού διαδέχθηκε τον Ανέγκλητο, περίπου το έτος 92 μ.Χ. Ποίμανε με υπέρμετρο ζήλο την Εκκλησία της Ρώμης, στα βαρεία εκείνα χρόνια των διωγμών. Συνελήφθη από το Δομετιανό και εξορίστηκε σε πόλη έρημο κοντά στη Χερσώνα. Εκεί, έδεσαν στο λαιμό του μια σιδερένεια άγκυρα και τον έριξαν στη θάλασσα, όπου παρέδωσε την αγία ψυχή του (101 μ.Χ).

Αξίζει, όμως, να σημειώσουμε ότι ο Κλήμης δεν υπήρξε μόνο σοφός κατά τη γραμματική μόρφωση, αλλά ανήκε σ' αυτούς που ο Θείος Παύλος ονομάζει «σοφοὺς εἰς τὸ ἀγαθόν, ἀκεραίους δὲ εἰς τὸ κακόν» (Προς Ρωμαίους, ιστ' 19). Συνετούς, δηλαδή, όταν κάνουν το καλό, και συγχρόνως αμέτοχους από κάθε κακό.


Ἀπολυτίκιον
Ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων ἠμῶν, ὁ ποιῶν ἀεὶ μεθ’ ἠμῶν, κατὰ τὴν σὴν ἐπιείκιαν, μὴ ἀποστήσης τὸ ἔλεός σου ἀφ’ ἠμῶν, ἀλλὰ ταὶς αὐτῶν ἰκεσίαις, ἐν εἰρήνῃ κυβέρνησον τὴν ζωὴν ἠμῶν.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.
Tῆς θείας γνώσεως εὔσημοι σάλπιγγες καὶ τῶν τῆς πίστεως θεσμῶν ἐκφάντωρες ἱερομάρτυρες Χριστοῦ ἐδείχθητε τοῖς ἐν κόσμῳ, Κλήμη παναοίδιμε, τῆς ζωῆς κλῆμα εὔκαρπον καὶ Πέτρε θεόσοφε, εὐσεβῶν πέτρα ἄρρηκτε· διὸ ὡς τῶν ἀρρήτων ἐπόπται, ῥύσασθαι πάσης ἡμᾶς βλάβης.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Ἐκκλησίας ἄσειστοι, καὶ θεῖοι πύργοι, εὐσεβείας ἔνθεοι, στῦλοι ὡς ὄντες κραταιοί, Κλήμη σὺν Πέτρω πανεύφημοι, ὑμῶν πρεσβείαις, φρουρεῖτε τοὺς ἅπαντας.

Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.
Ὡς πολύφορον κλῆμα ἐπὶ τῆς γῆς, ἁπλωθεὶς τῶν βασάνων κατατομῇ, ὡραίους ἐξήνθησας, ἀξιάγαστε βότρυας, σωτηρίου γλεῦκος, ἀεὶ ἀποστάζοντας, καὶ καρδίας πάντων, πιστῶν κατευφραίνοντας· ὅθεν συνελθόντες, τὴν ἁγίαν σου μνήμην, τελοῦμεν γηθόμενοι, τὸν Χριστὸν μεγαλύνοντες, Ἱεράρχα πολύαθλε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν μνήμην σου.

Ὁ Οἶκος
Ἀπεριτρέπτῳ καὶ στερρᾷ σεπτῇ ὁμολογίᾳ οἱ λάμψαντες ἐν κόσμῳ, καὶ φαίνοντες ἀρρήτως, σήμερον χαίρουσι καλῶς, Κλήμης, τὸ ὡραῖον ὄντως κλῆμα τοῦ Χριστοῦ, τὸ τρέφον κόσμον βότρυσι τοῖς τῆς θεογνωσίας, Πέτρος τε, ἡ ἑδραία καὶ ἄθραυστος πέτρα τῶν δογμάτων τοῦ Σωτῆρος. Ἀμφότεροι τῆς θείας χάριτος οἱ λατρευταί, καὶ μύσται τῆς ἀρρήτου σοφίας, καὶ τῆς σεπτῆς Ἐκκλησίας οἱ προστάται οἱ θερμοί, οἱ βοηθοῦντες τοῖς κάμνουσι παντοίοις δεινοῖς, καὶ σῴζοντες τοὺς βοῶντας· Ὑμῶν πρεσβείαις, φρουρεῖτε τοὺς ἅπαντας.

Ἡ καρδιὰ καὶ ὁ Θεὸς

Σὲ καρδιὰ φουσκωμένη ἀπὸ ἐγωισμὸ δὲν πλησιάζει ὁ Κύριος. Κι ἔτσι αὐτὴ καταθλίβεται, μαραζώνει καὶ σιγολιώνει, βυθισμένη στὴν ἄγνοια, τὴ λύπη καὶ τὸ σκοτάδι.
Ὅσο ἁμαρτωλοὶ κι ἂν εἴμαστε, μόλις στραφοῦμε μὲ μετάνοια καὶ πόθο πρὸς τὸν Κύριο, ἡ θύρα τῆς καρδιᾶς μᾶς ἀνοίγει σ’ Ἐκεῖνον. Ἡ ἐσωτερικὴ ἀκαθαρσία ξεχύνεται ἔξω, γιὰ νὰ παραχωρήσει τὴ θέση της στὴν καθαρότητα, τὴν ἀρετή, τὸν ἴδιο το Σωτήρα, τὸν μεγάλο Ἐπισκέπτη τῆς ψυχῆς, τὸν κομιστὴ τῆς χαρᾶς, τοῦ φωτός, τοῦ ἐλέους.
Θεῖο δῶρο εἶναι αὐτὴ ἡ εὐλογημένη κατάσταση, ὄχι δικό μας κατόρθωμα. Καὶ ἀφοῦ εἶναι δῶρο, πρέπει νὰ εὐχαριστοῦμε τὸ Δωρητὴ μὲ ταπείνωση.
Ταπείνωση! Ἡ βάση κάθε ἀρετῆς καὶ ἡ προϋπόθεση τῆς πνευματικῆς καρποφορίας! Ἔχετε ταπείνωση; Ἔχετε τὸ Θεό. Τὰ ἔχετε ὅλα! Δὲν ἔχετε ταπείνωση; Τὰ χάνετε ὅλα!
Νὰ συντηρεῖτε, λοιπόν, στὴν καρδιὰ σᾶς τὸ αἴσθημα τῆς ταπεινοφροσύνης. Ἡ φυσικὴ καὶ ὁμαλὴ σχέση μας μὲ τὸ Θεὸ προϋποθέτει καρδιὰ ἔμπονα συντριμμένη καὶ ὁλοκληρωτικὰ ἀφοσιωμένη σ’ Αὐτόν, καρδιὰ ποὺ μυστικὰ ἀναφωνεῖ κάθε στιγμή: «Κύριε, Ἐσὺ τὰ γνωρίζεις ὅλα, σῶσε μέ!». Ἂν παραδοθοῦμε στὰ χέρια Του, ἡ σοφὴ καὶ ἁγία βουλή Του θὰ κάνει μ’ ἐμᾶς καὶ σ’ ἐμᾶς ὅ,τι εἶναι πρόσφορο γιὰ τὴ σωτηρία μας…
Τὸ ἔργο τῆς ἀδιάλειπτης προσευχῆς δὲν εἶναι μόνο γιὰ τοὺς ἡσυχαστές, ἀλλὰ γιὰ ὅλους τους χριστιανούς, στοὺς ὁποίους ὁ Κύριος, μέσω τοῦ ἁγίου ἀποστόλου, παραγγέλλει: «Ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Ἃ’ Θεσ. 5:17). Ὑπάρχουν διάφορες βαθμίδες προσευχῆς μέχρι τὴν ἀδιάλειπτη. Ὅλες εἶναι ἔργο τοῦ Θεοῦ, ποὺ παρακολουθεῖ τὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων ἐξίσου, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἰδιότητά τους ὡς μοναχῶν ἢ κοσμικῶν. Καὶ ὅταν μία καρδιά, ὅποια κι ἂν εἶναι, στρέφεται σ’ Αὐτόν, τὴν πλησιάζει μὲ ἀγάπη καὶ ἑνώνεται μαζί της. Ἔτσι πραγματοποιεῖται ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ στὸν Πατέρα Του: «… καθὼς σύ, πάτερ, ἐν ἐμοὶ καγῶ ἐν σοῖ, ἴνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἠμὶν ἐν ὦσιν…» (Ἴω. 17:21).
«ΧΕΙΡΑΓΩΓΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ

Ἡ ἐπιστήμη τῆς συγχώρεσης ἀπὸ τὸν Γέροντα Ἰάκωβο Τσαλίκη…

Μορφωμένος ἄνθρωπος ὁ κ. Σταῦρος. Μὲ πτυχίο πανεπιστημίου καὶ ξένες γλῶσσες καὶ πείρα ζωῆς. Δυσκολευόταν, ὅμως, στὰ πνευματικά. Δὲν μποροῦσε νὰ καταλάβει καὶ τὰ πιὸ ἁπλὰ πράγματα. Ὅλα τα ἐξέταζε καὶ τὰ πλησίαζε ὀρθολογιστικά. Εἶχε ἀναπτύξει τὸ νοῦ καὶ ὄχι τὴν καρδιά. Δὲν ἦταν πρόθυμος νὰ συγχωρήσει εὔκολά τους ἄλλους. Εἰδικὰ αὐτοὺς ποὺ ἔβλεπε κατώτερους καὶ ἐμπαθεῖς. Καθόταν τώρα ἀπέναντι ἀπὸ τὸν Γέροντα Ἰάκωβο, ἕναν ἀσκητικὸ ἱερομόναχο, μὲ ροζιασμένα χέρια καὶ ἔνοιωθε σὰν μαθητούδι μπροστὰ στὸν δάσκαλο. Ἐρωτήσεις πολλές. Ἀντιρρήσεις περισσότερες. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀπαντήσεις σοφὲς καὶ ἀποκαλυπτικές.

  Ρώτησε τὸν Γέροντα γιὰ τὸ σοβαρό (το σοβαρότερο;) θέμα τῆς συγχωρήσεως τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ποὺ δυσκολευόταν νὰ τὸ κατανοήσει:

— Ἀφοῦ βλέπω καθαρὰ καὶ ὁλοφάνερα τὸν ἄλλον νὰ ἁμαρτάνει, πῶς νὰ τὸν συγχωρήσω; Δὲν ἔχω δίκιο;
— Ὅλους μας βλέπει ὁ Θεὸς ἀδιάκοπα καὶ ξέρει καθαρὰ καὶ ὁλοφάνερα ὅτι ἁμαρτάνουμε. Γιατί μᾶς συγχωρεῖ καὶ μᾶς ἀνέχεται καὶ μᾶς περιμένει νὰ μετανοήσουμε καὶ νὰ ζητήσουμε ἄφεση ἁμαρτιῶν;
— Πάλι δὲν σᾶς καταλαβαίνω, πάτερ μου. Τί πρέπει νὰ κάνουμε; Νὰ ποῦμε στὴν ἁμαρτία μπράβο; Νὰ τὴν ἐπαινέσουμε σιωπώντας;
— Ποτὲ δὲν πρέπει νὰ ἐπαινοῦμε τὴν ἁμαρτία, εἶπε ὁ π. Ἰάκωβος. Συγχωροῦμε τὸν ἁμαρτωλὸ καὶ ὄχι τὴν ἁμαρτία. Ἐὰν δὲν κάνουμε αὐτὴν τὴν διάκριση, αὐτὸ τὸ διαχωρισμὸ μεταξὺ ἁμαρτίας καὶ ἁμαρτωλοῦ, θὰ βρισκόμαστε πάντοτε σὲ λάθος δρόμο.
— Τότε, τί πρέπει νὰ κάνουμε; Πῶς νὰ ἀντιμετωπίζουμε αὐτὸ τὸ θέμα;
— Ἔχεις δεῖ τοὺς σιδεράδες, ποῦ μαστορεύουν τὰ σίδερα; Δὲν τὰ πιάνουν τὰ ἀναμμένα σίδερα μὲ τὰ χέρια τους, γιατί θὰ καοῦν, ἐξήγησε ὁ Γέροντας. Ἔχουν εἰδικὲς τσιμπίδες καὶ δαγκάνες καὶ ἔτσι τὰ πλησιάζουν καὶ τὰ μαστορεύουν. Τὸ ἴδιο πρέπει νὰ κάνουμε καὶ γιὰ κάθε πρόβλημα καὶ γιὰ κάθε θέμα, ποὺ πλησιάζουμε. Νὰ ἔχουμε τὰ κατάλληλα ἐργαλεῖα καὶ στὰ πνευματικὰ θέματα τὶς κατάλληλες προϋποθέσεις. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὸ θέμα τῆς συγχωρήσεως τῶν ἄλλων.
— Μά, πάτερ μου, ἐγὼ ἔθεσα ἕνα συγκεκριμένο ζήτημα. Πῶς μποροῦμε νὰ συγχωρήσουμε κάποιον, ποὺ ἁμάρτησε φανερὰ καὶ χωρὶς καμία δικαιολογία; Ἐγὼ θέλω νὰ μάθω τί πρέπει νὰ κάνω στὴν περίπτωση αὐτή.
— Τὸ «χωρὶς καμιὰ δικαιολογία» πρέπει νὰ τὸ ἀφήσουμε στὴν ἄκρη, γιατί δὲν μποροῦμε νὰ ξέρουμε, εἶπε ὁ π. Ἰάκωβος. Μόνον ὁ Θεὸς γνωρίζει τὰ βάθη τῆς ψυχῆς τοῦ κάθε ἀνθρώπου. Μόνον Ἐκεῖνος ξέρει τί συμβαίνει. Ἐμεῖς βλέπουμε ἀπ’ ἔξω. Ἐκεῖνος βλέπει το ἀπὸ μέσα. Ἃς θυμηθοῦμε καὶ τὴν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὰ ποτήρια, ὅταν μιλοῦσε γιὰ τὴν ὑποκρισία τῶν Γραμματέων καὶ τῶν Φαρισαίων. Ἀπ’ ἔξω φαίνονται καθαρά. Μέσα, ὅμως, εἶναι γεμάτα ἀπὸ βρωμιὰ καὶ ἀδικία καὶ ἁρπαγή. Νὰ τὸ πῶ καὶ μὲ ἕνα ἄλλο παράδειγμα. Ὅταν πηγαίνουμε στὸ γιατρὸ νὰ μᾶς θεραπεύσει, δὲν τοῦ λέμε ἐμεῖς τί νὰ κάνει. Ἐκεῖνος ξέρει τὴ δουλειά του. Ἐμεῖς ἁπλῶς τοῦ λέμε ὅτι πονᾶμε καὶ σὲ ποιὸ μέρος ὑποφέρουμε. Τὴ στιγμή, ποὺ λέμε «ἐγὼ θέλω» σταματοῦμε τὴν διαδικασία τῆς γνώσεως, γιὰ τὸ θέμα, ποὺ πρέπει νὰ μάθουμε. Ἡ ἀλήθεια μᾶς δίδεται ὅταν τὴ ζητήσουμε ταπεινά, ὅπως ζητοῦμε τὴν ὑγεία μας ἀπὸ τὸν γιατρό. Δὲν μποροῦμε νὰ διατάξουμε τὴν ἀλήθεια, ἄλλα νὰ τὴν παρακαλέσουμε νὰ μᾶς δοθεῖ, νὰ μᾶς ἀποκαλυφθεῖ. Γιατί ἢ ἀλήθεια εἶναι ὁ Θεός, ποὺ δὲν μποροῦμε νὰ τὸν διατάξουμε, ἄλλα μόνον νὰ τὸν παρακαλέσουμε καὶ νὰ τὸν ἀγαπήσουμε.
— Ναί, πάτερ μου, ἀλλὰ τότε τί γίνεται; Ἂν δὲν πῶ στὸ γιατρὸ ἐγὼ τί θέλω πῶς θὰ μὲ ἐξετάσει καὶ πῶς θὰ μὲ θεραπεύσει;
— Ὄχι, ὄχι, ὄχι, παιδί μου, αὐτὸ εἶναι λάθος, ξανάπε ὁ Γέροντας. Ὁ γιατρὸς ξέρει τί θέλεις, ὅταν τὸν ἐπισκέπτεσαι. Ἐσὺ τὸ μόνο, ποὺ μπορεῖς νὰ πεῖς εἶναι ὅτι πονᾶς καὶ σὲ ποιὸ σημεῖο νιώθεις τὸν πόνο σου. Τὰ ὑπόλοιπα εἶναι δική του δουλειά. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ Ἅγιοι Πατέρες μᾶς συμβουλεύουν νὰ προσευχόμαστε σὰν τὰ μικρὰ παιδιά, ποὺ κλαῖνε ὅταν πονοῦνε. Καὶ δείχνουνε τὸ μέρος ὅπου πονᾶνε.
— Πάλι δὲν τὸ καταλαβαίνω, πάτερ μου, τὸ νόημα τῶν λόγων, πού μου λέτε, ἀπάντησε ὁ κ. Σταῦρος. Δὲν πονῶ ἐγώ, ἀλλὰ θέλω νὰ ξέρω τί στάση, νὰ κρατήσω σὲ κάποιον, ποὺ ἁμάρτησε φανερά. Θὰ τὸν συγχωρήσω ἢ ὄχι;
— Τὴ συγχώρηση πρέπει νὰ τὴ δίνουμε σὲ ὅλους, ὅπως κάνει καὶ ὁ ἴδιος ὁ Θεός. «Βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους», λέγει τὸ Εὐαγγέλιον. Διότι ὅλοι εἴμαστε ἁμαρτωλοὶ καὶ ὅλοι θὰ ἔπρεπε νὰ καταδικασθοῦμε, γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας, λίγες ἢ πολλές. Γιὰ αὐτὸ πρέπει νὰ συγχωροῦμε καὶ νὰ εὐχόμαστε στὸν Θεὸ νὰ συγχωρήσει καὶ τὸν ἁμαρτωλὸ καὶ ἐμᾶς, ποὺ ἁμαρτάνουμε καὶ πολὺ συχνὰ δὲν καταλαβαίνουμε τί κάνουμε ἢ τί δὲν κάνουμε.
Ἄν, ὅμως, εἴμαστε ἀδύναμοι πνευματικῶς καὶ ἡ συμπεριφορὰ τοῦ ἄλλου μᾶς ἐπηρεάζει ἀρνητικά, τότε πρέπει νὰ μὴ τὸν κατηγοροῦμε, ἀλλὰ νὰ τὸν ἀποφεύγουμε καὶ νὰ μὴν ἔχουμε μαζί του συναναστροφὲς καὶ συνέπειες. Καὶ ἂν εἶναι αἱρετικὸς τότε νὰ τὸν ἀποφεύγουμε τελείως καὶ νὰ μὴ τὸν δεχόμαστε. Γιατί ἡ συντροφιὰ μὲ τοὺς αἱρετικοὺς εἶναι ἐπικίνδυνη, μπορεῖ νὰ μᾶς δηλητηριάσει καὶ νὰ μᾶς θανατώσει πνευματικά. Γενικῶς γιὰ τοὺς ἁμαρτωλοὺς πρέπει νὰ θυμόμαστε τὰ λόγια τοῦ Μ. Βασιλείου: «Φθείρουν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί». Δηλαδὴ ἢ συντροφιὰ μὲ τοὺς ἁμαρτωλοὺς μπορεῖ νὰ φθείρει καὶ τοὺς καλοὺς χαρακτῆρες.
— Αὐτὸ τὸ γνωρίζω, συνέχισε ὁ κ. Σταῦρος, ποὺ ἐπέμενε στὴν γνώμη του. Αὐτό, ποὺ δὲν ξέρω εἶναι το πῶς καὶ τὸ γιατί τῆς συγχωρήσεως τῶν ἄλλων ἀνθρώπων.
— Τὸ πῶς μᾶς τὸ εἶπε ὁ Χριστός: «Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδὲν» (Ἰω. ἴε’ 5).
Χρειάζεται ἡ δική του βοήθεια, εἶπε ὁ Γέροντας. Γιὰ αὐτὸ καὶ πρέπει νὰ ζητοῦμε συνεχῶς τὴν βοήθειά του. Ἂν ἐκεῖνος δὲν βοηθήσει, τίποτε καλὸ δὲν μποροῦμε νὰ κάνουμε. Ὅσον γιὰ τὸ «γιατί», αὐτὸ μας τὸ λέγει τὸ Εὐαγγέλιο: «Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμὶν ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος• ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν» (Ματθ. στ’ 14-15). Νὰ γιατί πρέπει νὰ συγχωροῦμε τοὺς ἄλλους, ὅσον καὶ ἂν ἁμάρτησαν. Ἀπὸ τὴν συγχώρηση, ἀγαπητέ μου, ἀρχίζει ἡ ἀγάπη. Διάβασε τὸ ἰγ’ Κεφάλαιο τῆς Ἃ’ Ἐπιστολῆς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου πρὸς Κορινθίους καὶ τότε θὰ καταλάβεις τὸ γιατί πρέπει νὰ συγχωροῦμε.
— Τὴν ἔχω διαβάσει, πάτερ μου, ἀλλὰ πάλι ἀδυνατῶ νὰ κατανοήσω τί θέλετε νὰ πεῖτε μὲ τὸ πῶς καὶ τὸ γιατί…
— Τότε θὰ σοῦ μιλήσω, φίλτατε, μὲ ἄλλο παράδειγμα, γιὰ νὰ γίνω πιὸ σαφής, ξανάπε ὁ π. Ἰάκωβος. Ἄνοιξε τὴν δεξιά σου παλάμη ἀπὸ τὸ μέσα μέρος καὶ τέντωσε τὴν ὅσον μπορεῖς.
Ὁ κ. Σταῦρος τέντωσε τὴν παλάμη τοῦ δεξιοῦ του χεριοῦ καὶ περίμενε. Τότε ὁ Γέροντας πῆρε τὸ ποτήρι μὲ τὸ νερό, ποὺ βρισκόταν πάνω στὸ τραπέζι καὶ ἔριξε λίγο πάνω στὴν παλάμη τοῦ ἐπισκέπτη του. Τὸ νερό, καθὼς ἦταν φυσικό, κύλησε ἀπὸ τὸ χέρι καὶ χύθηκε κάτω καὶ δὲν ἔμεινε στὴν ἀνοιχτὴ παλάμη οὔτε σταγόνα.
— Τώρα κᾶνε κούρμπα τὴν παλάμη σου, εἶπε ὁ Γέροντας.
— Τί θὰ πεῖ κούρμπα, πάτερ μου; Δὲν ξέρω τὴν λέξη…
— Κούρμπα στὸ χωριό μου λένε τὴν καμπύλη, ἐξήγησε ὁ π. Ἰάκωβος. Κᾶνε, λοιπόν, τὴν παλάμη σου κυρτή, σὰν λακκούβα, ὅπως παίρνεις τὸ νερό, γιὰ νὰ πλυθεῖς.
Ὑπάκουσε ὁ κ. Σταῦρος καὶ ὁ Γέροντας ἔριξε πάλι στὴν χούφτα τοῦ λίγο νερὸ ἀπὸ τὸ ποτήρι καὶ ἔμεινε τὸ νερὸ στὸ χέρι τοῦ κ. Σταύρου.
— Αὐτὸ εἶναι, ποὺ πρέπει νὰ κάνουμε ὅταν θέλουμε νὰ μάθουμε μίαν ἀλήθεια καὶ πιὸ πολὺ ὅταν θέλουμε νὰ συγχωρήσουμε κάποιον ἁμαρτωλό, ἐξήγησε ὁ π. Ἰάκωβος. Σκύβουμε τὸ κεφάλι τῆς λογικῆς μας μπροστὰ στὴν ἀλήθεια, ταπεινώνουμε τὸν ἑαυτό μας, ποὺ νομίζει ὅτι ὅλα τα ξέρει καὶ ὅλα μπορεῖ νὰ τὰ καταλάβει, ὁμολογοῦμε τὴν ἀδυναμία μας καὶ τότε ὁ Θεὸς μᾶς δίνει ἄφθονη τὴν χάρη του καὶ γιὰ νὰ καταλάβουμε καὶ γιὰ νὰ ἐνεργήσουμε σωστά.
Αὐτὸ κάνουμε καὶ ὅταν θέλουμε νὰ συγχωρήσουμε καὶ νὰ πλησιάσουμε τὸν Χριστὸ τῆς ἀγάπης, ποὺ συγχωρεῖ καὶ βοήθα ὅσους ζητοῦν ταπεινὰ τὴν βοήθειά του. Χωρὶς ταπείνωση, οὔτε τὸν ἐαυτὸν μᾶς μποροῦμε νὰ συγχωρήσουμε καὶ νὰ τὸν ἀγαπήσουμε πραγματικά.
Αὐτὸ μας δίδαξε ὁ Χριστὸς καὶ μὲ τὴν ζωὴν καὶ μὲ τὸν λόγον του. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ κάνουμε κι ἐμεῖς, ἂν θέλουμε νὰ δοῦμε «Θεοῦ πρόσωπον». Νὰ ταπεινωθοῦμε πρῶτα μπροστὰ στὸν Θεόν, ὡς ἁμαρτωλοὶ ποὺ εἴμαστε καὶ Ἐκεῖνος θὰ μᾶς βοηθήσει νὰ ταπεινωθοῦμε καὶ μπροστὰ στοὺς ἀνθρώπους, νὰ τοὺς συγχωρήσουμε καὶ νὰ καταλάβουμε ὅτι ἀλλιῶς δὲν γίνεται τίποτα.
Ὁ κ. Σταῦρος φαίνεται ὅτι κατάλαβε αὐτὴν τὴ φορὰ καὶ ἔσκυψε τὸ κεφάλι τοῦ μπροστὰ στὸν Γέροντα, σὰν νὰ ζητοῦσε συγχώρηση γιὰ τὴν διανοητική του ἔπαρση καὶ τὴν ψυχική του ἀλαζονεία. Γιατί αὐτὸ τὸ νόσημα τῆς ἔπαρσης καὶ τῆς ἀλαζονείας τυφλώνει καὶ ξεστρατίζει τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Τότε ὁ π. Ἰάκωβος, ποὺ εἶδε διακριτικὰ τὴν μεταστροφὴ τοῦ ἐπισκέπτη του, θέλησε νὰ βάλει, ὡσὰν περισπωμένη στὸ ρῆμα «ἀγαπῶ» τὸν ἐπίλογο τῆς κουβέντας τους, εἶπε:

— Ὁ Χριστὸς μᾶς ἔδωσε τὸν λεγόμενον «χρυσὸν κανόνα» ζωῆς ἀνάμεσα στοὺς ἄλλους ἀνθρώπους: «Πάντα οὒν ὅσα ἂν θέλητε ἴνα ποιῶσιν ὑμὶν οἱ ἄνθρωποι, οὕτω καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς οὗτος γὰρ ἐστὶν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται» (Ματθ. ζ’ 12). Δηλονότι, ἂν θέλεις νὰ σὲ συγχωροῦν οἱ ἄλλοι, συγχώρησε τοὺς ἄλλους πρῶτος ἐσύ. Ἀμήν. 

Άγιος Γρηγόριος επίσκοπος Ακραγαντίνων

Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε στον Ακράγαντα της Σικελίας από ευσεβείς και εύπορους γονείς, το Χαρίτωνα και τη Θεοδότη. Βαπτίστηκε από τον επίσκοπο Ποταμίωνα, ο οποίος τον ανέθρεψε, τον μόρφωσε και τον κατάταξε στις τάξεις του Ιερού κλήρου, στα χρόνια του βασιλιά Ιουστινιανού του Ρινότμητου (685 - 695 μ.Χ.).

Δεκαοκτώ χρονών πήγε για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους και εκεί χειροτονήθηκε Διάκονος από τον επίσκοπο Ιεροσολύμων Μακάριο. Κατόπιν επανήλθε στο Βυζάντιο και από 'κει στη Ρώμη, όπου για τις μεγάλες του αρετές και τη μεγάλη του μόρφωση προήχθηκε στην επισκοπή των Ακραγαντίνων. Στην επισκοπή αυτή, βρήκε σφοδρούς κατηγόρους δύο κληρικούς, τον Σαβίνο και τον Κρισκέντιο, που τον συκοφάντησαν για μοιχεία. Αλλά με θαυματουργικό τρόπο ο Γρηγόριος τους ντρόπιασε και παρέλαβε πάλι την Εκκλησία μετά από διετή φυλάκιση και αργία. Στη συνέχεια έκανε και άλλα θαύματα.

Απεβίωσε ειρηνικά σε βαθιά γεράματα το 690 μ.Χ.

Τέλος να σημειώσουμε ότι σώζονται 10 εξηγηματικοί λόγοι του στον Εκκλησιαστή.


Ἀπολυτίκιον
Ἦχος ἀ’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Γρηγορῶν ἐκ σπάργανων φερωνύμως Γρηγόριε, ἐν τοὶς δικαιώμασι Πάτερ τοῦ τῶν ὅλων δεσπόζοντος, ἐπλήσθης οὐρανίων δωρεῶν, ὡς γρήγορος ποιμὴν τῶν εὐσεβῶν διὰ τοῦτο πρὸς λειμῶνας ἀειθαλεῖς, Ἰθύνεις τοὺς βοώντας σοὶ δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργούντι διά σου, πάσιν ἰάματα.

Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Ὥσπερ μέγας ἥλιος, ἀνατολαῖς τῶν θαυμάτων, καταυγάζεις ἅπασαν, τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἔσωσας ταῖς σαῖς πρεσβείαις πολλοὺς ἀνθρώπους, ἤλασας τοὺς κακοδόξους ἐκ τῆς σῆς ποίμνης· διὰ τοῦτό σε τιμῶμεν, θεόφρον Πάτερ, σοφὲ Γρηγόριε.

Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.
Ἐκ σπαργάνων Κυρίῳ ἀνατεθείς, ὡς ὁ πάλαι πανένδοξος Σαμουήλ, ὡσαύτως καλοῦντός σε, τοῦ Σωτῆρος ἀκήκοας, καὶ ψυχὴν καθάρας, καλῶν ἐπιδόσεσιν, ἱερωσύνης χάριν, ἀξίως ἀπείληφας· ὅθεν ἐπὶ χλόην, ἐπιγνώσεως θείας, ποιμάνας τὸ ποίμνιον, ἰαμάτων ἀπήστραψας, ἐνεργείας Γρηγόριε· Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν Ἁγίαν μνήμην σου.

Το Απολυτίκιο ψάλλει ο αρχ. π. Νικόδημος Καβαρνός

Άγιος Αμφιλόχιος Επίσκοπος Ικονίου

Ο Άγιος Αμφιλόχιος ήταν Καππαδόκης, σύγχρονος του Μεγάλου Βασιλείου  και φίλος του.

Διακεκριμένος για τη μεγάλη του μόρφωση και ευσέβεια, αναδείχθηκε επίσκοπος Ικονίου το έτος 344 μ.Χ. Υπήρξε άριστος επίσκοπος και μετείχε στη Β' Οικουμενική Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, όπου και διέπρεψε. Ο Αμφιλόχιος δεν είχε κύρος μόνο στη δική του Εκκλησία, αλλά το ηθικό κύρος του είχε επεκταθεί και σε άλλες περιοχές. Έτσι, παρενέβαινε και σε Εκκλησίες κοντινές, όπου διασφάλιζε την ειρήνη και ορθοτομούσε το λόγο της αληθείας. Διότι στο έργο του, είχε οδηγό τα θεόπνευστα λόγια του Αποστόλου Παύλου: «Σπούδασον σεαυτὸν δόκιμον παραστῆσαι τῷ Θεῷ, ἐργάτην ἀνεπαίσχυντον, ὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείας». (Β' προς Τιμόθεον, στ' 15). Δηλαδή, λέει ο Απόστολος Παύλος, προσπάθησε να παραστήσεις τον εαυτό σου στο Θεό δοκιμασμένο και τέλειο εργάτη, που δεν τον ντροπιάζει το καλοφτιαγμένο έργο του, και διδάσκει ορθά το λόγο της αληθείας. Στην προς Αμφιλοχία επιστολή ο Μέγας Βασίλειος φανερώνει τη λαμπρή ηθική φυσιογνωμία του Αμφιλοχίου. Τον παρακαλεί να παραστεί στην τιμητική γιορτή υπέρ των μαρτύρων της Καισαρείας, για να αποβεί αυτή σεμνότερη, διότι ο λαός της Καισαρείας τον αγαπά, όσο κανένα άλλο επίσκοπο.

Ο Αμφιλόχιος συνέταξε αρκετούς λόγους για την Ορθοδοξία μας, και πέθανε ειρηνικά το έτος 394 μ.Χ.


Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Σοφίας τὴν ἔλλαψιν ὡς καθαρὸς μυηθείς, δογμάτων ὀρθότητος φωτοειδεὶς ἀστραπὰς ἐκλάμπεις τοῖς πέρασι· σὺ γὰρ τὴν ἐν Τριάδι ὁμοούσιον φύσιν ἐκήρυξας, ἀσυγχύτως καθελῶν τὰς αἱρέσεις. Διό σε, ἱεράρχα Ἀμφιλόχιε, Χριστὸς ἐδόξασε.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Ἡ θεία βροντή, ἡ σάλπιγξ ἡ τοῦ Πνεύματος, πιστῶν φυτουργέ, καὶ πέλεκυς τῶν αἱρέσεων, Ἱεράρχα, Ἀμφιλόχιε, τῆς Τριάδος θεράπον μέγιστε, σὺν Ἀγγέλοις πέλων ἀεί, πρεσβεύων μὴ παύσῃ ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.

Κάθισμα
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Λαμπρύνεις τὰ πέρατα, ἐν τῇ σῇ μνήμῃ σοφέ, τὸ σῶμα ἐκβλύζει σου, τῶν ἰαμάτων πηγάς, Ἀμφιλόχιε ἔνδοξε· ὅθεν καὶ ἀσθενείας, ἀπαλλάττεις παντοίας, πίστει τούς προσιόντας, τῷ σεπτῷ σου τεμένει, καὶ νῦν πταισμάτων τὴν λύσιν, αἴτησαι πᾶσιν ἡμῖν.