Χριστιανικές Σκέψεις
xristianikesskepseis@gmail.com
Σάββατο 8 Αυγούστου 2026
Δεκαπενταύγουστος στις Παναγίες της Ελλάδας (μέρος 6ο)
Nίσυρος – Παναγία Σπηλιανή
Ένας από τους πιο πολυήμερους και ξεχωριστούς εορτασμούς της Παναγιάς πραγματοποιείται στο νησί της Νισύρου. Εδώ γιορτάζεται το Nιάμερο της Παναγίας, που ξεκινά στις 6 Aυγούστου, γιορτή της Mεταμορφώσεως του Σωτήρος. Tο έθιμο είναι αφιερωμένο στην γυναίκα, καθώς οι μαυροντυμένες Eννιαμερίτισσες (γυναίκες ταγμένες στην Παναγία) αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη λατρευτική δράση. Eγκαθίστανται στο χώρο του μοναστηριού της Παναγίας της Σπηλιανής που βρίσκεται μέσα στο κάστρο των Iπποτών, προσκυνούν και καθαρίζουν τον χώρο και τα ιερά σκεύη.
Στην πραγματικότητα, διεξάγονται δύο παράλληλες λατρευτικές τελετουργίες, η επίσημη εκκλησιαστική από τους ιερείς και η ανεπίσημη με τις Eννιαμερίτισσες, που ακολουθούν αυστηρή νηστεία, κάνουν 300 μετάνοιες κάθε εικοσιτετράωρο και ψάλλουν. Tην ημέρα του Δεκαπενταύγουστου, με τη λήξη της λειτουργίας, οι ιερείς λιτανεύουν την εικόνα της Παναγίας έως το χωριό για να ευλογήσει το πανηγύρι. Oι Eννιαμερίτισσες, από την άλλη πλευρά, κρατούν τους δίσκους με τα κόλλυβα και προπορεύονται, ανοίγοντας το δρόμο για την ιερή εικόνα. Το γλέντι ξεκινά τη στιγμή που η εικόνα φτάνει στο χωριό, με τον τοπικό χορό της «κούπας», τραγούδια και άφθονο κρασί, ενώ οι Εννιαμερίτισσες αποσύρονται.
Να μιμηθούμε την Παναγία στην αρετή της αγνότητας
Η ΑΓΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ
Του π. Συμεών Κραγιόπουλου (†)
Ο Θεός μετά την πτώση του ανθρώπου, ακριβώς διότι αγαπά τον άνθρωπο και θέλει τη σωτηρία του, αποφασίζει να σώσει τον άνθρωπο. Και για να γίνει αυτό, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Υιός του Θεού, γίνεται άνθρωπος.
Διότι, εφόσον ο άνθρωπος έσφαλε, ο άνθρωπος έγινε ανυπάκουος, ο άνθρωπος αμάρτησε, άνθρωπος πάλι –αλλά αυτή τη φορά άνθρωπος είναι ο ίδιος ο Υιός του Θεού– είναι αυτός που θα υπακούσει στο θέλημα του Θεού και θα διορθώσει το πταίσμα του Αδάμ, θα διορθώσει το σφάλμα του ανθρώπου και θα σώσει τον άνθρωπο από την αμαρτία. Χρειαζόταν όμως ο Θεός να βρει κατάλληλο πρόσωπο από μέρους των ανθρώπων, από το οποίο θα εγεννάτο ο Υιός του Θεού ως Υιός του ανθρώπου. Και το κατάλληλο αυτό πρόσωπο ήταν η Παναγία.
Η Παναγία, αυτή η ταπεινή κόρη, είχε όλα εκείνα τα οποία χρειαζόταν να έχει, για να γίνει μητέρα του Θεού, καθώς είχε όλες τις αρετές, και καθετί που θα χρειαζόταν να καταβληθεί, ας πούμε έτσι, από την ανθρώπινη πλευρά. Ήταν κατάλληλη η Παναγία να γίνει μητέρα του Θεού.
Και βέβαια θα μπορούσαμε να πούμε πάρα πολλά, να αναφερθούμε στο όλο πρόσωπο της Παναγίας και στις πολλές αρετές της. Ας προσέξουμε όμως, κυρίως δυο-τρεις αρετές που έκαναν, αν επιτρέπεται να το πούμε έτσι, τον Θεό να μπορεί να έχει εμπιστοσύνη στην κόρη αυτή και να εύρει ανάπαυση στην κόρη αυτή, για να συντελεσθεί το όλο μυστήριο της σωτηρίας.
Η Παναγία κυρίως είχε την αγνότητα, την ταπείνωση και την υπακοή. Θα έλεγε κανείς ότι ιδιαίτερα ο σημερινός άνθρωπος, ο άνθρωπος της εποχής μας, χρειάζεται να ακούσει και να προσέξει ότι η Παναγία, προκειμένου να γίνει μητέρα του Θεού και έτσι να μπορεί να συντελεσθεί το μυστήριο της σωτηρίας, έπρεπε να έχει αυτήν την αρετή και την είχε, την αρετή της αγνότητος. Ιδιαίτερα ο σημερινός άνθρωπος πρέπει να το προσέξει αυτό.
Για, να σταθούμε λοιπόν εμείς οι σημερινοί άνθρωποι, οι άνθρωποι της εποχής μας, που κάνουμε τον έξυπνο και νομίζουμε ότι εμείς τώρα βρήκαμε την αλήθεια και ότι κάποτε οι άνθρωποι δεν ενεργούσαν σωστά, για, να σταθούμε μπροστά σ’ αυτήν την πραγματικότητα. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να δούμε το θέμα αυτό, ότι αυτό ήταν απλώς για την Παναγία, για να είναι έτσι κατάλληλη να γίνει μητέρα του Θεού, εμείς όμως θα ζούμε όπως ζούμε, αλλά θα ’χουμε και την Παναγία μας, να τρέχουμε σ’ αυτήν με τις προσευχές μας, να κάνει τα θελήματά μας. Δεν είναι έτσι.
Η Παναγία εκπροσωπεί την ανθρωπότητα και συμβάλλει εκ μέρους της ανθρωπότητος. Άρα η όλη ανθρωπότητα πρέπει να είναι αγνή, η όλη ανθρωπότητα πρέπει να θελχθεί απ’ αυτήν την αρετή της Παναγίας, την αγνότητα, να μιμηθεί την Παναγία, ώστε να ανταποκριθεί, όταν έρθει η ώρα του καθενός απέναντι στον Θεό. Δεν θέλει ο Θεός λιγότερο καθαρό τον κάθε άνθρωπο.
Η Παναγία κάνει την αρχή, η Παναγία προσφέρεται από την πλευρά τής ανθρωπότητος για να συντελεσθεί το μυστήριο της σωτηρίας, με το να γίνει άνθρωπος ο Υιός του Θεού, να ζήσει ως άνθρωπος, να σταυρωθεί ως άνθρωπος, να αναστηθεί ως άνθρωπος και να αναληφθεί στους ουρανούς. Έτσι σώζεται ο κόσμος, με την προϋπόθεση ότι τελικά όλοι θα πιστέψουν στον Χριστό και όλοι θα ζήσουν, όπως η Παναγία και όλοι οι άγιοι. Διότι αυτό είναι η σωτηρία.
Τι είναι η σωτηρία; Λένε μερικοί σωτηρία, σωτηρία, αλλά να ‘ναι και μέσα στις αμαρτίες, να κάνουν και τις αμαρτίες τους. Σωτηρία θα πει ότι σώζεσαι από την αμαρτία. Μέσα στο Ευαγγέλιο διαβάζουμε ότι ήλθε ο Χριστός να σώσει «τον λαόν αυτού από των αμαρτιών αυτών» (Ματθ. 1:21). Άμα δεν σώζεσαι από την αμαρτία, άμα συνεχίζεις να κάνεις την αμαρτία, δεν ήρθε στην ψυχή σου η σωτηρία, δεν έχεις να ελπίζεις για σωτηρία.
Πώς τολμάει ο σημερινός άνθρωπος και ως προς την αρετή της αγνότητος, καθόλου-καθόλου δεν λογαριάζει την αλήθεια, την πραγματικότητα, τι έκανε ο Θεός, τι είπε ο Θεός, πώς τα θέλει ο Θεός, πώς ανταποκρίθηκε η Παναγία, πώς έζησε η Παναγία, πώς ακολούθησαν οι άγιοι! Δεν ενδιαφέρεται ο σημερινός άνθρωπος, ούτε το λαμβάνει υπόψιν. Τουλάχιστον να είχε μια συναίσθηση: «Αχ, αλλιώς έπρεπε να ζω, αλλιώς έπρεπε να φρονώ, αλλιώς έπρεπε να ενεργώ ως προς το θέμα αυτό, αλλά να, είμαι αδύναμος άνθρωπος και αμαρτάνω». Όχι μόνο δεν φρονεί έτσι, όχι απλώς γίνεται παραβάτης, αλλά φρονεί ότι, κάποτε που εγίνοντο έτσι τα πράγματα, ήταν λάθος. Ήταν καθυστερημένοι τότε οι άνθρωποι, δεν ήξεραν τι έκαναν, ήταν σε πλάνη, ήταν στο σκοτάδι. Τώρα βρήκαμε εμείς την αλήθεια, τώρα βρήκαμε το σωστό, τα πράγματα είναι όπως εμείς τα κάνουμε. Έτσι φρονούν οι άνθρωποι σήμερα.
Η Εκκλησία έκανε αγώνες να κρατήσει αδιάβλητη την αγνότητα της Παναγίας. «Άσπιλε, αμόλυντε, άχραντε». Δεν λέγονται τυχαία αυτές οι λέξεις, και πολλές άλλες. Και όσο περισσότερες λέγονται, τόσο λιγότερες φαίνονται οι λέξεις αυτές στους ύμνους, στις προσευχές. Έκανε αγώνες η Εκκλησία να παραδώσει αυτό το δόγμα, ότι η Παναγία ήταν «προ τόκου παρθένος, εν τόκω παρθένος και μετά τόκον παρθένος». Και πριν να γεννήσει ήταν παρθένος και κατά την ώρα που γεννούσε έμεινε παρθένος και μετά τη γέννηση του Υιού της, επίσης έμεινε παρθένος. Δεν είναι αυτά σχολαστικά, όπως θα έλεγαν μερικοί. Όχι. Εδώ είναι η ουσία του πράγματος. Απολύτως έπρεπε να είναι αμόλυντος η Παναγία. Ήταν η τέλεια προσφορά αυτή από την ανθρώπινη πλευρά. Δεν βρήκε ο Θεός ως τότε και δεν θα έβρισκε και μετά ο Θεός –πάλι ο Θεός ετοιμάζει τον άνθρωπο– κατάλληλη κόρη, να έχει αυτήν τη διάθεση και να θελήσει να αντέξει να έχει αυτό το αμόλυντο και να είναι έτσι στον τέλειο βαθμό αμόλυντη και άχραντη και άσπιλη.
Γι’ αυτό στην Εκκλησία του Χριστού ανέκαθεν οι αμαρτίες αυτές, που αναφέρονται στις έξω από τον γάμο σχέσεις των δύο φύλων, θεωρούνται βαρύτατες αμαρτίες, όποιες κι αν είναι, περισσότερες ή λιγότερες, μικρότερες ή μεγαλύτερες. Ο Θεός, ως Θεός εύσπλαγχνος, δημιούργησε τον γάμο, τον ευλογημένο γάμο, την ευλογημένη αυτή σύζευξη, και εκεί μέσα έβαλε την κοινωνία των δύο προσώπων, την παιδοποιία· έβαλε και την ζωή εκείνη που έχει τις ανάλογες παρηγορίες σ’ αυτόν τον άχαρο κόσμο, για να αντέξει ο άνθρωπος. Έτσι μέσα στον γάμο ο άνθρωπος διατηρείται επίσης αμόλυντος. «Τίμιος ο γάμος και η κοίτη αμίαντος» (Εβρ. 13:4). Δεν λέγονται τυχαία οι λέξεις αυτές. Όμως ο γάμος είναι τίμιος και η κοίτη του γάμου είναι αμίαντος, και δεν είναι όπως τα λένε σήμερα, που τελείως-τελείως έχουν παραποιήσει οι άνθρωποι τα πράγματα και άγονται και φέρονται από το πώς τα νιώθουν και πώς τους έρχονται. Άνθρωπέ μου, δεν έχει σημασία τι θα πεις εσύ, τι νομίζεις εσύ, δεν έχει σημασία τι θα κάνεις εσύ. Σημασία έχει τι λέει ο Θεός, κι αν εσύ ανταποκρίνεσαι σ’ αυτό που λέει ο Θεός. Αν εσύ έχεις διάθεση να ανταποκριθείς, θα σε βοηθήσει ο Θεός.
Γι’ αυτό λοιπόν, καθώς βρεθήκαμε να ζούμε στον σύγχρονο κόσμο που έχει ως προς το θέμα αυτό πειρασμούς, ο καθένας πριν φύγει απ’ αυτόν τον κόσμο, να εξετάσει καλά τον εαυτό του και καλά-καλά να τακτοποιήσει τον εαυτό του ως προς το θέμα αυτό. Αμόλυντος ο καθένας πρέπει να φύγει. Και όταν πέσεις και αμαρτήσεις, δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Εκείνο που πρέπει να κάνεις είναι να μετανοήσεις, να εξομολογηθείς καλά-καλά, να μην τα κουκουλώσεις. Να δει ο Θεός τη μετάνοιά σου και να σε συγχωρήσει, διότι, γι’ αυτό βρήκε την κατάλληλη κόρη απ’ την οποία πήρε την ανθρώπινη φύση και έγινε άνθρωπος, εσταυρώθη, ανεστήθη κλπ., για να σώσει τον άνθρωπο, ο οποίος όμως θα μετανοήσει. Να τον σώσει από την αμαρτία και τον μολυσμένο να τον κάνει αμόλυντο, τον άρρωστο από την αμαρτία να τον θεραπεύσει και γενικά αυτόν που πάει να χαθεί, να τον σώσει.
(Από το βιβλίο: «Συνάξεις Δεκαπενταυγούστου», τόμος Α΄, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, σ. 145), Κοινωνία Ορθοδοξίας
Ολοζώντανη επίσκεψη της Παναγίας «Άξιον Εστιν» στον Γέροντα Σίμωνα
Ολοζώντανη επίσκεψη της Παναγίας «Άξιον Εστιν» στον Γέροντα Σίμωνα παρουσία του Μοναχού Ζωσιμά
Για την επίσκεψη της Παναγίας «Άξιον Εστιν» στον πατέρα Σίμωνα [Γέροντας, Ιερομόναχος, π. Σίμων Αρβανίτης] ο π. Ζωσιμάς αναφερόταν με μεγάλη συγκίνηση και χαρά που και αυτός αξιώθηκε να είναι παρών και να ακούσει όλα τα καλά που η Παναγία του έλεγε.
Κάθε φορά που μας μιλούσε γι’ αυτό πάντα συγκινιόταν και ευχαριστούσε την Παναγία για την μεγάλη τιμή που αξιώθηκε.
Μας έλεγε λοιπόν:
– Το έτος 1987 τον Νοέμβριο μήνα είχαν φέρει την εικόνα της Παναγίας «Άξιον Εστιν» από το Πρωτάτο του Αγίου Όρους, όπου και φυλάσσεται, στην Μητρόπολη Αθηνών για να εκτεθεί σε προσκύνημα.
Ένα μεσημέρι δύο η ώρα μ.μ πήγα στο δωμάτιο του Γέροντα που βρισκόταν στον ανηψιό του για να του κάνω παρέα. Την ώρα που μπήκα μέσα στο δωμάτιο του, βλέπω μια γυναίκα στα χρόνια της Παναγίας μας να είναι όρθια δίπλα στον Γέροντα με μεγάλη σεμνότητα.
Κρατούσε στα χέρια της ένα μεγάλο ύψωμα του οποίου η σφραγίδα ήταν ολοζώντανη σαν ζωγραφιά!
Ο Γέροντας ήταν στο κρεββάτι του ανασηκωμένος και ακουμπούσε την πλάτη του προς τα πίσω. Είχε σταυρωμένα τα χέρια του στο στήθος και με μεγάλη προσοχή άκουγε όλο το εγκώμιο, τα καλά έργα που είχε κάνει στην ζωή του. Την άσκηση του, την προσευχή του, την φιλοξενία του κλπ.
Τα ρούχα, που φορούσε η γυναίκα, ήταν αυτά που βλέπουμε στην εικόνα της Παναγίας. Σαν να έβλεπα μια εικόνα της. Ήταν λεπτή, γλυκιά, το πρόσωπό της έλαμπε, ήταν φωτεινό και μίλαγε στον Γέροντα όχι γρήγορα αλλά αργά-αργά και σκεπτικά.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν πώς σε κάθε λέξη, που του έλεγε, κοιτούσε πρώτα εμένα και ύστερα γύριζε το κεφάλι της προς τον Γέροντα και του μιλούσε.
Πέρασαν είκοσι λεπτά.
Εγώ για μια στιγμή πήγα στην κουζίνα και γύρισα ξανά μέσα, αλλά η γυναίκα δεν ήταν, εξαφανίστηκε. Τα έχασα. Έψαχνα να την βρω.
Κοιτούσα δεξιά και αριστερά και αναρωτιόμουν που πήγε και πώς χάθηκε εν ριπή οφθαλμού.
Ο Γέροντας κρατούσε στο χέρι του το ύψωμα και το έτρωγε. Τον ρώτησα τι έγινε η γυναίκα και που πήγε; Και ποια ήταν αυτή; Δεν μου έδωσε καμιά απάντηση.
Του ζήτησα λίγο ύψωμα και μου έδωσε και έφαγα και εγώ μαζί του και ήταν πολύ νόστιμο και γλυκό.
Η Παναγία πήγε στον Γέροντα να τον επισκεφτεί να του πάει και το αντίδωρο για να τον ευχαριστήσει και να του φανερώσει όλα τα καλά έργα του μπροστά μου για να γραφτούν μια μέρα.
Ο γέροντας μας, αγαπούσε πολύ την Παναγία «Άξιον Εστιν».
Θυμάμαι στην εκκλησία την ώρα που σηκωνόμασταν από «Τα σα εκ των σων» πήγαινα στο Ιερό, τον έπαιρνα και τον πήγαινα έξω, μπροστά στην εικόνα της Παναγίας, στεκόταν σαν λαμπάδα και έψαλε πολύ αργά και κατανυκτικά και με όλη την δύναμη του το «Άξιον Εστιν».
Όταν έψαλε, έτριζε όλη η εκκλησία. Εγώ ήμουν δίπλα του και όσες φορές τον άκουγα, ανατρίχιαζα την ώρα που το έψαλε. Εκείνη την ώρα, ο Γέροντας, έβλεπε την Παναγία ολοζώντανη, διότι, όταν τελείωνε το «Άξιον Εστιν», το πρόσωπό του ήταν ροδοκόκκινο, χαρούμενο και φωτεινό.
Πιστεύω πως ήταν η Παναγία «Άξιον Εστιν» γιατί, εάν δεν ήταν η Παναγία, ο Γέροντας δεν θα επέτρεπε μια απλή γυναίκα μπροστά μου να τον εγκωμιάζει, να κάθεται με προσοχή και να την ακούει φανερώνοντάς του όλα τα καλά έργα που έκανε στη ζωή του.
Ο Γέροντας ήταν πολύ ταπεινός και δεν ήθελε με κανένα τρόπο να τον θεωρούν άγιο και μάλιστα να το λένε μπροστά του. Ήταν ικανός να φανεί πολύ αυστηρός και να φερθεί κατά τρόπον που θύμιζε την συμπεριφορά παλαιών ασκητών σε αντίστοιχες περιπτώσεις!
Απόσπασμα από το βιβλίο, “Ζωσιμάς Μοναχός, (1937-2010), Υποτακτικός του Ιερομονάχου Σίμωνος Αρβανίτη, των εκδόσεων η Μελέτη, Αθήναι.
Αγάπη προς τη Θεομήτορα
Στην Πόλη της πρεσβύτερης Ρώμης ζούσε ένας χριστιανός που ονομαζόταν Ιωάννης, άνθρωπος πολύ ευλαβής και πολύ πλούσιος. Ο χριστιανός αυτός είχε δύσκολο και αδρανή νου, ώστε δεν μπορούσε να μάθει γράμματα ούτε καν μια προσευχή, να τη λέει όπως οι άλλοι χριστιανοί.
Πήγε, λοιπόν, σ’ ένα μοναστήρι και αφού αφιέρωσε όλα τα υπάρχοντά του στη μονή, έγινε μοναχός, για να τον μάθουν οι αδελφοί γράμματα. Όλοι προσπαθούσαν να του ερμηνεύσουν τους ψαλμούς και να του μάθουν διάφορες προσευχές, αλλά δεν μπορούσε να μάθει τίποτα. Ο νους του έμοιαζε με σκεπάρνι.
Τότε, ένας εμπειρικός και ευάρεστος μοναχός, αφού του διάβασε διάφορες ευχές και τροπάρια, τον ρώτησε ποιό απ’ όλα τα τροπάρια του άρεσε και θα ήθελε να μάθει. Χαρούμενα απάντησε:
Μου αρέσει εξαιρετικά το «Θεοτόκε Παρθένε, χαίρε Κεχαριτωμένη Μαρία, ο Κύριος μετά Σου…».
Κατέβαλαν οι αδελφοί κάθε προσπάθεια και κόπο και του έμαθαν τον Αρχαγγελικό ασπασμό. Ύστερα από αρκετό χρόνο τον έμαθε και πήρε τόση μεγάλη χαρά, που του φαινόταν ότι βρήκε θησαυρό πολύτιμο. Κάθε στιγμή είχε τον ύμνο αυτό στα χείλη του και συνέχεια τον άκουγαν οι αδελφοί να λέει: Θεοτόκε Παρθένε, Χαίρε Κεχαριτωμένη…, που του έφερνε πολλή ψυχική αγαλλίαση. Πάντοτε προσευχόταν στην Παναγία μ’ αυτόν τον ύμνο, τον οποίον έλεγε με κάθε γλυκύτητα και ψυχική ευφροσύνη ανείκαστη. Δεν άργησαν οι αδελφοί της μονής να του βγάλουν την επωνυμία (παρατσούκλι), Χαίρε Μαρία, το οποίον άκουγε με μεγάλη ευχαρίστηση, διότι το θεωρούσε πολύ τιμητικό να τον προσφωνούν με το όνομα της Αειπαρθένου Μαρίας.
Όταν πέθανε ο Μακάριος και του έψαλαν την εξόδιο ακολουθία, τον έθαψαν σε ξεχωριστό τόπο, διότι το ιερό λείψανό του ευωδίαζε. Η ευωδία αυτή αύξαινε κάθε μέρα και οι αδελφοί αισθάνονταν άρρητη ψυχική ευχαρίστηση.
Όταν, κατά την τάξη, πήγαν να του διαβάσουν τα «εννεάμερα», μετά τη δέηση βλέπουν θαύμα παράδοξο και εξαίσιο, και «εξέστησαν» οι μοναχοί: φύτρωσε στον τάφο του ωραιότατος κρίνος και σε κάθε φύλλο του ήταν γραμμένα με χρυσά γράμματα: «Χαίρε Κεχαριτωμένη Μαρία», η δε ευωδία του κρίνου ήταν χαρακτηριστική και τόσο έντονη που δεν έμοιαζε με κανένα άνθος επίγειο.
Τότε είπε ο ηγούμενος στους αδελφούς:
-Από αυτό το θαυμαστό γεγονός γνωρίσαμε ότι ο μακάριος αυτός αδελφός είχεν αγιωσύνη και πόσο μεγάλος ήταν ο πόθος του προς την Κυρία μας Θεοτόκο. Σωστό είναι να ιδούμε και τη ρίζα αυτού του κρίνου, για να καταλάβετε πόσο χαριτώνεται όποιος αγαπά μ’ όλη την καρδιά την Παναγία.
Αφού έσκαψαν τον τάφο, βλέπουν ότι ο κρίνος έβγαινε από το στόμα του Οσίου και εξεπλάγησαν. Ο δε ηγούμενος πρόσταξε και έσχισαν το στήθος του ιερού λειψάνου και βλέπουν ότι είχε φυτρώσει στην καρδιά του, στην οποία ήταν ζωγραφισμένη της Παναγίας η εικόνα.
Πήραν τον κρίνο με κάθε σεβασμό και τον φύλαξαν με τα άγια λείψανα, όπου τον σέβονται για την αγάπη της Θεομήτορος.
Από το βιβλίο «Γεροντικό της Παναγίας»
Αρχ. Θεοφύλακτος Μαρινάκης
Ἐκύκλωσαν, αί τοῦ βίου μέ ζάλαι, ὥσπερ μέλισσαι κηρίον Παρθένε
Ο Μικρός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανόνας είναι δύο αριστουργηματικά ποιήματα τα οποία ψάλλονται στους ιερούς Ναούς μας εναλλάξ τα απογεύματα του Δεκαπενταύγουστου.
Δυο ύμνοι πασίγνωστοι, δημοφιλείς, ταπεινή εξομολόγηση αμέτρητων ψυχών, θρηνητική και παρακλητική αναφορά του πληρώματος των πιστών στην Κυρία και Δέσποινα του κόσμου, την Υπεραγία Θεοτόκο, συνοψίζουν την πίστη της Εκκλησίας μας για το πρόσωπο της Κυρίας Θεοτόκου, όπως μας την παρέδωσαν οι Πατέρες των Οικουμενικών Συνόδων. Ταυτόχρονα εναποθέτουν στη στοργική αγκαλιά της όλα τα βάσανα, τους καημούς, τους πειρασμούς, τις θλίψεις, τις δοκιμασίες, εκλιπαρώντας για βοήθεια και προστασία.
Ας υμνήσουμε και εμείς μετά των αγίων Αγγέλων όχι μόνο με λόγια και λέξεις, αλλά κυρίως με έργα αρετής και αγάπης, μιμούμενοι κατά το δυνατόν τον ανυπέρβλητο πλούτο της αρετής και την αγιότητα της Παναγίας μας, της Μητέρας των Χριστιανών, ώστε να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε σε όλα τα εμπόδια του παρόντος κόσμου που ζούμε και να φθάσουμε στη “μέλλουσαν πόλιν”(Εβρ.13,14) που επιζητούμε, τον αγιασμό και τη σωτηρία.
“Ἐκύκλωσαν, αἵ τοῦ βίου μέ ζάλαι, ὥσπερ μέλισσαι κηρίον Παρθένε”
Οι μέριμνες του βίου και η εναπόθεση της ελπίδας μας στην Παναγία
“Ἐκύκλωσαν, αἵ τοῦ βίου μέ ζάλαι, ὥσπερ μέλισσαι κηρίον Παρθένε, καί τήν ἐμήν κατασχοῦσαι καρδίαν, κατατιτρώσκουσι βέλει τῶν θλίψεων”, αναφωνεί προς την Παναγία ο υμνωδός στον Μέγα Παρακλητικό Κανόνα. Παρομοιάζει τις μέριμνες της καθημερινής ζωής με τις μέλισσες. Όπως οι μέλισσες μέσα στην κυψέλη προκαλούν βουητό ανακινώντας τα φτερά τους, κατά τον ίδιο τρόπο οι μέριμνες της καθημερινότητας μάς ζαλίζουν, δεν μας αφήνουν να ηρεμήσουμε μέρα και νύχτα, μας βασανίζουν και μας οδηγούν σε απόγνωση.
Ταυτόχρονα όμως ο υμνωδός και μαζί του και εμείς, εναποθέτουμε την ελπίδα μας στην Κυρία Θεοτόκο: “Καὶ ποῦ λοιπόν, ἄλλην εὑρήσω ἀντίληψιν; ποῦ προσφύγω; ποῦ δὲ καὶ σωθήσομαι; τίνα θερμὴν ἔξω βοηθόν, θλίψεσι τοῦ βίου καὶ ζάλαις οἴμοι! κλονούμενος; Εἰς σὲ μόνην ἐλπίζω, καὶ θαρρῶ καὶ καυχῶμαι, καὶ προστρέχω τῇ σκέπῃ σου σῶσον με”, δηλαδή αναγνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει άλλη άγκυρα ελπίδας, άλλη θερμή βοήθεια και καταφυγή παρά μόνο η προσφυγή στην αγκαλιά της γλυκυτάτης Μητέρας μας, της Παναγίας.
Πολλές είναι οι αιτίες πού φέρνουν την ανησυχία στην ψυχή μας. Πολλά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, πολλές οι πληγές της ψυχής μας από τις δοκιμασίες του παρελθόντος, από τις δυσκολίες του παρόντος και τους φόβους για το μέλλον μας. Πώς θα αντιμετωπίσουμε τις έκτακτες και απρόβλεπτες δυσκολίες; Πως θα αντεπεξέλθουμε στις οικονομικές δυσκολίες; Πως θα γλιτώσουμε ένα συγγενικό μας πρόσωπο από τις διάφορες εξαρτήσεις; Πως θα επέλθει η ειρήνη στο σπιτικό μας ώστε να παύσουν οι διχόνοιες και οι καυγάδες; Πως θα βρούμε λύση σε όλα αυτά; Είναι ανθρώπινο αυτές οι καταστάσεις να στενοχωρούν την ψυχή μας, να την πνίγουν με σκέψεις σκοτεινές και να προκαλούν αισθήματα αγωνίας. Δεν μας αφήνουν να ειρηνεύσουμε και να γαληνέψουμε. Γι΄ αυτό και εκλιπαρούμε την Παναγία να μας παράσχει την ειρήνη: “εἰρήνευσον, Κόρη, τῇ γαλήνῃ, τῇ τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ Σου, Πανάμωμε”.
Η πολύτιμος γαλήνη και ηρεμία βασιλεύει στην ψυχή μας όταν ακολουθούμε το λόγο του Ιησού Χριστού που μας προτρέπει να εμπιστεύομεθα όλα τα ζητήματα της ζωής μας στη Θεία Πρόνοια. Μας διδάσκει ο άγιος Πορφύριος ο καυσοκαλυβίτης: “Ξέρετε, αὐτὸ ποὺ λέγει ἡ Γραφή ‘καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλής ὑμῶν ἠριθμημέναι εἰσί’, είναι πραγματικότητα. Έτσι είναι. Τίποτε στὴ ζωή μας δεν είναι τυχαίο. Ο Θεός φροντίζει ακόμη και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. Δεν αδιαφορεί για μας, δεν είμαστε μόνοι στον κόσμο. Μας αγαπά πολύ, μας έχει στο νου του κάθε στιγμή και μας προστατεύει”.
Η εμπιστοσύνη στην Θεία Πρόνοια γεμίζει την ψυχή με το αντίδοτο της λύπης-κατάθλιψης πού είναι η πνευματική χαρά και γεννά την ελπίδα η οποία τρέφεται από την πίστη μας, την εμπιστοσύνη μας στο Θεό: “τῇ γὰρ ἐλπίδι ἐσώθημεν”(Ρωμ. 8, 24-25), όπως αναφέρει ο απ. Παύλος. Η ελπίδα είναι η δύναμη που έχει ο άνθρωπος για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της ζωής, σημαίνει βεβαιότητα για άμεση επέμβαση του Θεού. Χωρίς αυτήν την ελπίδα η ζωή μας θα ήταν γεμάτη απογοήτευση και δυστυχία.
“Όποιος παρακολουθεί τις ευεργεσίες του Θεού, μαθαίνει να εξαρτά τον εαυτό του από την Θεία Πρόνοια”, μας διδάσκει ο άγιος Παΐσιος ο αγιορείτης, και θα αναφέρουμε ένα θαυμαστό περιστατικό από τη ζωή του που καταδεικνύει την πρόνοια της Παναγίας για όλους μας.
Όταν ήταν στην Μονή Φιλοθέου, αμέσως μετά την αγρυπνία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τον απέστειλε ένας προϊστάμενος για ένα διακόνημα έξω από το μοναστήρι. Έχοντας διέλθει πολυήμερη αυστηρότατη νηστεία, ουσιαστικά ασιτία, και χωρίς να έχει φάει κάτι μετά την αγρυπνία, άρχισε να ζαλίζεται κατά την οδοιπορία καταβεβλημένος από την αυστηρή άσκηση. Ευρισκόμενος σε απόγνωση σταμάτησε να ξαποστάσει κάπου και εμπιστεύθηκε την πρόνοια της Παναγίας για να του οικονομήσει λίγη τροφή. Τότε βλέπει μπροστά του έναν Μοναχό που κρατούσε ένα στρογγυλό ψωμί, δύο σύκα και ένα μεγάλο τσαμπί σταφύλι.
“Πάρε αυτά”, του είπε, “εις δόξαν της Κυρίας Θεοτόκου”, και χάθηκε.
Τότε τον έπιασαν τα κλάματα και ούτε ήθελε να φάει πια και ανεγνώρισε την πρόνοια της Παναγίας λέγοντας: “Τι Μάνα είναι Αυτή! Να φροντίζει και για τις μικρότερες λεπτομέρειες! Ξέρεις τι θα πει αυτό!“.
Ας εναποθέσουμε και εμείς τις ελπίδες μας στην ακοίμητη πρεσβεία Της Παναγίας και ας αναλογιστούμε πόσες φορές στάθηκε δίπλα μας, πόσες φορές έδωσε λύση στα προβλήματά μας, πόσες φορές μας διέσωσε και οικονόμησε την αίσια έκβαση των πραγμάτων, ώστε να αναφωνήσουμε και να ομολογήσουμε: “Ἐθαυμάστωσας ὄντως, νῦν ἐπ’ ἐμοὶ Δέσποινα, τὰς εὐεργεσίας σου Κόρη, καὶ τὰ ἐλέη σου· ὅθεν δοξάζω σε, καὶ ἀνυμνῶ καὶ γεραίρω, τὴν πολλὴν καὶ ἄμετρον, κηδεμονίαν σου”.