Παράκληση στον Αγιο Στέφανο τον Πρωτομάρτυρα & Αρχιδιάκονο

 

Ω! Παναγιά μου, Δέσποινα

 

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ

 

Η Παναγία Θεοτόκος «θησαυρός σωτηρίας» και «πηγή αφθαρσίας»

 ΩΔΗ Ζ΄

Γ΄ Τροπάριον

«Θησαυρὸν σωτηρίας, καὶ πηγὴν ἀφθαρσίας,

τὴν σὲ κυήσασαν, καὶ πύργον ἀσφαλείας, καὶ θύραν μετανοίας,

τοῖς κραυγάζουσιν ἔδειξας· ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν Θεός, εὐλογητός εἶ».

Τὸ ρῆμα τῆς προτάσεως εἶναι τὸ «ἔδειξας», ποὺ σημαίνει ἀνέδειξες, ἀπέδειξες. Ὁ ποιητὴς τοῦ Κανόνος ἀπευθύνεται στὸν Χριστὸ καὶ τοῦ λέει: «ἔδειξας τὴν σὲ κυήσασαν», δηλαδή, ἀνέδειξες αὐτὴν ποὺ σὲ κυοφόρησε, αὐτὴν ποὺ σὲ γέννησε, τὴν Παναγία Μητέρα σου…, καὶ στὴ συνέχεια ἀναφέρει τέσσερα χαρακτηριστικά:

πρῶτον, «θησαυρὸν σωτηρίας»· τὴν ἀνέδειξες πλοῦτο σωτηρίας, πηγὴ ἄφθονη σωτηρίας. Διότι ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶναι «σωτηρίας ἡ πρόξενος», ἀφοῦ γέννησε τὸν σωτήρα τοῦ κόσμου, τὸν Χριστό. Λέμε καὶ σ’ ἕνα ἀπὸ τὰ Νεκρώσιμα Εὐλογητάρια:

«Χαῖρε σεμνή, ἡ Θεὸν σαρκὶ τεκοῦσα εἰς πάντων σωτηρίαν, δι’ ἧς γένος τῶν ἀνθρώπων εὕρατο τὴν σωτηρίαν· διὰ σοῦ εὔροιμεν Παράδεισον, Θεοτόκε ἁγνὴ εὐλογημένη».

Ἡ Παναγία εἶναι θησαυρὸς σωτηρίας ὄχι μόνο γιατὶ γέννησε τὸν σωτήρα τοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ γιατὶ μὲ τὶς πρεσβεῖες καὶ μεσιτεῖες της σώζει καὶ κάθε ἕνα ποὺ μὲ πίστι τὴν ἐπικαλεῖται καὶ ζητᾶ τὴ βοήθειά της. Πόσες φορὲς μπροστὰ σ’ ἔνα κίνδυνο δὲν φωνάξαμε «Παναγία μου!» καὶ δὲν εἴδαμε ἀμέσως τὴν ἄμεσι βοήθειά της;

Ἀλλὰ ἡ Παναγία ἀνεδείχθη, κατὰ τὸν ὑμνογράφο, καὶ «πηγὴ ἀφθαρσίας». Κι αὐτό, γιατὶ γέννησε τὸν ζωοδότη Χριστό, ποὺ νίκησε τὴ φθορὰ καὶ τὸν θάνατο καὶ χάρισε μὲ τὴν Ἀνάστασί του ἀφθαρσία καὶ ζωὴ αἰώνιο.

Αὐτὴ τὴ φράσι, «πηγὴν ἀφθαρσίας», τὴν πῆρε πιθανὸν ὁ ποιητὴς ἀπὸ τὸν Ἀναστάσιμο Κανόνα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, καὶ συγκεκριμένα ἀπὸ τὸν εἱρμὸ τῆς γ΄ ὠδῆς ποὺ λέει:

«Δεῦτε πόμα πίωμεν καινόν, οὐκ ἐκ πέτρας ἀγόνου τερατουργούμενον, ἀλλ’ ἀφθαρσίας πηγὴν ἐκ τάφου ὀμβρήσαντος Χριστοῦ, ἐν ᾧ στερεούμεθα».

Τρίτον, «καὶ πύργον ἀσφαλείας». Ἀνέδειξες Χριστὲ αὐτὴν ποὺ σὲ γέννησε «καὶ πύργον ἀσφαλείας». Ἕναν πύργο στὸν ὁποῖο ὅσοι καταφεύγουν καὶ ζητήσουν προστασία βρίσκουν βοήθεια καὶ ἀσφάλεια. Κάτω ἀπὸ τὴν προστασία τῆς Παναγίας δὲν κινδυνεύουν οὔτε ἀπὸ ὁρατοὺς οὔτε ἀπὸ ἀοράτους ἐχθρούς. Οὔτε ἀπὸ τοὺς κακοποιοὺς ἀνθρώπους οὔτε ἀπὸ τοὺς πονηροὺς δαίμονες. Ἡ Παναγία εἶναι πύργος ἀπόρθητος. Γι’ αὐτὸ καὶ ψάλλουμε στοὺς Χαιρετισμοὺς «Χαῖρε τῆς Ἐκκλησίας ὁ ἀσάλευτος πύργος, χαῖρε τῆς βασιλείας τὸ ἀπόρθητον τεῖχος».

Τέλος, ἡ Παναγία εἶναι καὶ «θύρα μετανοίας». Μὲ ποιά ἔννοια; Ὅσοι ἁμαρτωλοὶ καταφεύγουν σ’ αὐτὴν καὶ ζητοῦν νὰ μεσιτεύσει γιὰ τὴν ἄφεσι τῶν ἁμαρτιῶν τους, ἡ Παναγία μὲ προθυμία μεταφέρει τὸ αἴτημά τους στὸν υἱὸ καὶ Θεό της καὶ ζητᾶ ἀπ’ αὐτὸν τὴ συγχώρησι. Αὐτὴ ἐγγυᾶται καὶ τὴν μετάνοια αὐτῶν ποὺ μέ συντριβὴ καὶ δάκρυα ζητοῦν τὴ μεσιτεία της.

Ἂς θυμηθοῦμε καὶ τὸ παράδειγμα τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, μιᾶς πολὺ ἁμαρτωλῆς γυναίκας, ποὺ ὅταν πῆγε στοὺς Ἁγίους Τόπους καὶ στὴν προσπάθειά της νὰ περάσει στὸν Πανάγιο Τάφο ἐμποδίστηκε, κατέφυγε σὲ μιὰ εἰκόνα τῆς Παναγίας καὶ παρακάλεσε τὴν μητέρα τοῦ Χριστοῦ νὰ μεσιτεύσει γιὰ τὴ σωτηρία της καὶ νὰ ἐγγυηθεῖ γιὰ τὴν μετάνοιά της. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ εἰκόνα ἐκείνη ὀνομάστηκε Παναγία ἡ Ἐγγυήτρια.

Αὐτὸ ζητᾶμε καὶ στὴ ὡραιότατη ἐκείνη προσευχὴ ποὺ λέμε κάθε βράδυ στὸ Ἀπόδειπνο, τὸ «Ἄσπιλε, ἀμόλυντε». Σὲ κάποιο σημεῖο παρακαλοῦμε τὴν Παναγία: «… καὶ τὸν σὸν Υἱὸν καὶ ἡμῶν Δεσπότην καὶ Κύριον, τῇ μητρικῇ σου παῤῥησίᾳ χρωμένῃ δυσώπησον, ἵνα ἀνοίξῃ κἀμοὶ τὰ φιλάνθρωπα σπλάχνα τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος, καὶ παριδών μου τὰ ἀναρίθμητα πταίσματα ἐπιστρέψῃ με πρὸς μετάνοιαν καὶ τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν ἐργάτην δόκιμον ἀναδείξῃ με».

Ὁ Χριστὸς λοιπὸν ἀνέδειξε τὴν Παναγία «θησαυρὸν σωτηρίας, καὶ πηγὴν ἀφθαρσίας, καὶ πύργον ἀσφαλείας, καὶ θύραν μετανοίας». Σὲ ποιούς τὴν ἀνέδειξε; Σ’ αὐτοὺς ποὺ μαζὶ μὲ τοὺς Τρεῖς Παίδας τὸν ὑμνοῦν κραυγάζοντας· «ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν Θεός, εὐλογητός εἶ».

Ἂς τὸν ὑμνοῦμε κ’ ἐμεῖς μαζὶ μὲ τοὺς εὐαγεῖς Παῖδες ὥστε νὰ ἔχουμε τὴν Παναγία θησαυρὸν σωτηρίας, καὶ πηγὴν ἀφθαρσίας, καὶ πύργον ἀσφαλείας, καὶ θύραν μετανοίας».

Ἀρχιμ. Ἐπιφάνιος κ. Χατζηγιάγκου

ΤΑ «ΔΑΚΡΥΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ»

  Στη σκήτη της Αγίας  Άννας καλλιεργείται το καλαμώδες φυτό, το οποίο παράγει κόκκους σκληρούς και φαιόχροους (καφέ).  Στο Άγιον Όρος το ονομάζουν: τα «Δάκρυα της Παναγίας».  Αυτός τους μικρούς καρπούς οι ασκητές, αφού του συνδέσουν με σύρμα, το οποίο διαπερνούν από τη φυσική τρύπα που υπάρχει σε κάθε κόκκο, κατασκευάζουν κομβολόγια.

Η ονομασία τους συνδέεται με το εξής θαυμαστό περιστατικό :

       

Στην Καλύβα του Αγίου Παντελεήμονα της Σκήτης ζούσε ένας ασκητής, οποίος δεν κουραζόταν ν' ανεβαίνει καθημερινά όλο και πιο ψηλά τον ανηφορικό δρόμο του ουρανού.  Σ' όλη τη ζωή του με καρτερία σήκωνε το μαρτυρικό σταυρό των πνευματικών του ασκήσεων σ' όλες τις αρετές.

Κάποτε έφτασε κι αυτός "εν γήρει πίονι" σε μεγάλη ηλικία, και δεν είχε τις δυνάμεις να εργάζεται και εξοικονομεί τη ζωοτροφία του.  Γι' αυτό προσέπεσε στην εικόνα της Παναγίας που είχε στο κελλί του και με δάκρυα την ικέτευε να του υποδείξει τρόπο, με τον οποίον να προσπορίζεται το λίγο ψωμάκι που χρειαζόταν, για να μην πεθάνει από την πείνα.

Τότε εμφανίσθηκε η Φιλάνθρωπος Παναγία, η Κουροτρόφος των Παρθένων, και του είπε:

-Φύτευσε το καλαμώδες φυτό, το οποίον δίδει καρπούς σκληρούς ως της τερεβίνθου (ρεβιθιού) και με αυτό κατασκεύαζε κομβολόγια.

Αυτά είπε η Παναγία και χάθηκε. Γι  αὐτὸ στο Άγιον Όρος ονομάζονται «Δάκρυα της Παναγίας» οι μικροί κόκκοι.

Από το βιβλίο «Γεροντικό της Παναγίας»

Αρχιμ.  Θεοφύλακτου Μαρινάκη

Η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν είναι θρηνητική τελετουργία για έναν βιολογικό θάνατο, αλλά μυσταγωγία της Ζωής

  Από την α' έως τη ιε' Αυγούστου, ο χρόνος χάνει τον κοινό του ρυθμό. Ενώ ο κόσμος βυθίζεται στη λήθη των διακοπών, στην απόσπαση της καθημερινής ηδονής, η Ορθόδοξη Εκκλησία προτείνει μια αντίθετη κίνηση: εσωστρέφεια, λιτότητα, προσευχή, αναμονή. 

  Οι δεκαπέντε ημέρες της νηστείας της Παναγίας δεν είναι απλώς ασκητική προπαρασκευή μιας πανήγυρης∙ είναι ένα βαθύ θεολογικό ρήγμα στον ρεαλισμό της φθοράς, μια χαραμάδα προς το ανέσπερο φώς της Ανάστασης. Είναι η περίοδος όπου το ανθρώπινο σώμα εκπαιδεύεται να ξαναθυμηθεί ότι δεν είναι μηχανή, αλλά ναός, και η ψυχή προσανατολίζεται στο Πρόσωπο της Μητέρας του Θεού, όχι ως μακρινό σύμβολο, αλλά ως υπαρξιακή εγγύηση ελπίδας.

 Η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν είναι θρηνητική τελετουργία για έναν βιολογικό θάνατο, αλλά μυσταγωγία της Ζωής. Η Παναγία, με το σώμα της, προεικονίζει εκείνο που κάθε ανθρώπινο σώμα ποθεί: να μην καταλήξει στη σήψη, αλλά να ενδυθεί την αφθαρσία. Εδώ δεν έχουμε απλώς πίστη, αλλά ένα θεολογικό γεγονός με ανθρωπολογικές συνέπειες. Το πρόσωπο της γίνεται ο κατεξοχήν τόπος της συνάντησης: το θείο και το ανθρώπινο, το αιώνιο και το παροδικό, το άκτιστο και το κτιστό ενώνονται στην ύπαρξη της. Είναι το σημείο όπου το πεπερασμένο αγκαλιάζει την αιωνιότητα χωρίς να συντρίβεται.

 Ο άνθρωπος της ύστερης νεωτερικότητας πνίγεται από την ταχύτητα, την αυτονομία και την απουσία νοήματος. 

 Οι Παρακλητικοί Κανόνες με τον επαναληπτικό ρυθμό τους, την ποιητικότητα των ικεσιών και την προσωπική θλίψη που μετασχηματίζεται σε κοινοτική έκφραση, λειτουργούν ως αντίδοτο στη διαλυμένη εσωτερικότητα του σύγχρονου ατόμου. Όμως εδώ η αγωνία δεν καταλήγει σε μελαγχολία∙ μεταβολίζεται σε προσευχή. Η Παναγία ακούει, όχι από καθήκον, αλλά από μητρική εγγύτητα. Η προσευχή δεν απευθύνεται σε μια κοσμική αρχή, αλλά σε μια ζωντανή Παρουσία, που «πρεσβεύει ἀκαταπαύστως».

 Η φιλοκαλική διάσταση αυτής της περιόδου δεν είναι αφηρημένη αισθητική, αλλά υπαρξιακή κάθαρση. Η νηστεία, η εγκράτεια, η ελάττωση των εξωτερικών ερεθισμάτων δεν στοχεύουν στην καταπίεση της χαράς, αλλά στην αποκάλυψη της. Η Εκκλησία γνωρίζει ότι η αληθινή χαρά δεν γεννιέται από τη συσσώρευση απολαύσεων, αλλά από την καθαρότητα της ύπαρξης. Η Παναγία, ως καθαρώτατος ναός, αποκαλύπτει πως η ομορφιά της ψυχής είναι συνάρτηση της ταπείνωσης και της διαθεσιμότητας στο Άγιο. Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι το "ναι" της ανθρώπινης ύπαρξης στον Θεό, και ο Θεός την αγκαλιάζει με αφθαρσία.

 Η Παναγία, «ἡ ἐλπίς τῶν ἀπηλπισμένων», γίνεται εικόνα της αντίστασης σε μια κοινωνία που δομείται πάνω στην απόδοση, τον ανταγωνισμό και την ατομικότητα. Η μητρότητα της δεν είναι βιολογική ιδιότητα, αλλά τρόπος ύπαρξης: προσφορά χωρίς εξουσία, παρουσία χωρίς ιδιοκτησία, αγκαλιά χωρίς όρους. 

Σε μια εποχή που η μητρότητα εξορίζεται ή εμπορευματοποιείται, η Θεοτόκος ξαναδείχνει το αληθινό της πρόσωπο: πρόσωπο σχέσης, που σώζει, όχι μέσω εξουσίας, αλλά οδύνης.

Στο κέντρο του καλοκαιριού, όταν ο κόσμος αναζητά διασκέδαση, η Εκκλησία προτείνει χαρά. Όχι όμως την πρόσκαιρη ευφορία του θεάματος, αλλά τη χαρμολύπη της λειτουργικής ζωής: το δάκρυ που γίνεται φώς, το σώμα που ελευθερώνεται από την ανάγκη, η κοινότητα που συγκροτείται όχι πάνω σε συμφέροντα, αλλά σε σχέση. Η μετάβαση από την Παράκληση στη Θεία Λειτουργία και από εκεί στο πανηγύρι του χωριού είναι, ουσιαστικά, μια λειτουργική ανατροπή: ο θάνατος γίνεται ζωή, και το τέλος αρχή. Η θλίψη και η ασκητικότητα, δεν είναι άρνηση της ζωής, αλλά προϋπόθεσή της.

 Η Παναγία, λοιπόν, δεν είναι ούτε μια ιδέα, ούτε ένα μουσειακό πρόσωπο πίστης. Είναι ο τόπος συνάντησης της ιστορίας με το αιώνιο. Είναι ο μόνος «άνθρωπος» που μπορεί να μας πει με σιγουριά πως ο θάνατος δεν είναι το τέλος. Και το λέει όχι μόνο με λόγια, αλλά με το σώμα της: το σώμα που δεν διαλύθηκε, αλλά εισήχθηκε στη ζωή. Αυτή η είσοδος δεν είναι προνόμιο μόνο της Θεοτόκου∙ είναι υπόσχεση για όλους. Η Κοίμηση της είναι εικόνα του εσχατολογικού μας προορισμού: να μεταβούμε, όλοι, από τη φθορά στην αφθαρσία, από τη λύπη στην ανείπωτη χαρά της θεώσεως.

Έτσι, οι δεκαπέντε ημέρες του Αυγούστου δεν είναι απλώς λειτουργικό διάστημα, αλλά εσχατολογικό κατώφλι, προφητεία μιας άλλης ζωής μέσα στην καθημερινότητα. Είναι η απόδειξη πως η ιστορία δεν τελειώνει στον ατομικό θάνατο, αλλά ανοίγεται στην κοινότητα της Χάριτος. Η Παναγία είναι η πρώτη που διάβηκε αυτό το κατώφλι∙ και το κρατά ανοιχτό για όλους μας.

Κούρος Αλέξανδρος

Μπήκε ο Αύγουστος.Ο μήνας που δεν χρειάζεται πολλά λόγια.

  Μπήκε ο Αύγουστος.Ο μήνας που δεν χρειάζεται πολλά λόγια.

Αρκεί ένα φως, μια σκιά από βασιλικό,ένα βλέμμα προς τον ουρανό.

Στα χωριά, τον λένε «του Θεού».

Στα σπίτια, ανοίγουν παράθυρα να περάσει λίγος αέρας και λίγη ελπίδα.

Είναι ο μήνας της Παναγίας.

Όχι γιατί Τη θυμόμαστε μόνο τότε.

Αλλά γιατί αυτόν τον μήνα την ψάχνουμε πιο πολύ.

Στα δύσκολα.Στα βαθιά.Εκεί που δεν χωράνε πια οι λέξεις.

Μπήκε ο Αύγουστος.

Κι ίσως είναι η στιγμή να σταθούμε λίγο πιο αργά,λίγο πιο αληθινά.

Δημήτρης Καραβασίλης