Χριστιανικές Σκέψεις
xristianikesskepseis@gmail.com
Τετάρτη 12 Αυγούστου 2026
Πλησιάζει η μέρα που το φως στέκεται λίγο παραπάνω στις εικόνες, σαν να τις χαϊδεύει ο ουρανός.
Πλησιάζει η μέρα που το φως στέκεται λίγο παραπάνω στις εικόνες, σαν να τις χαϊδεύει ο ουρανός.
Είναι το Πάσχα του καλοκαιριού,χωρίς κόκκινα αυγά,μα με καρδιές που στάζουν προσευχή,με βλέμματα στραμμένα στον ουρανό και πόνο που γλυκαίνει
μέσα στη σκιά του μαφόριου Της.
Κάθε δάκρυ ένα κεράκι,κάθε αναστεναγμός μια ευχή.
Δεκαπενταύγουστος,η καρδιά μαλακώνει,η κατάνυξη ανθίζει.
Δεν ζητά πολλά η Παναγιά,λίγη πίστη, λίγη σιωπή,και να Την θυμάσαι
όχι μόνο όταν πονάς,αλλά κι όταν αγαπάς.
Η Παναγία δεν φωνάζει ποτέ.Μόνο σκύβει.
Όχι για να Την προσκυνήσουμε,μα για να σκουπίσειτο δάκρυ που δεν δείξαμε σε κανέναν.
Δεν είν’ τυχαίο που τη λέμε Μάνα…
Μέσα στην σιωπή Της,μας ακούει άδολα.
Κάτω απ’ το μαφόρι Της,στέκονται όλοι:οι θλιμμένοι,οι προδομένοι,οι ευγνώμονες.
Στασίδι η αγκαλιά Της,για τους κουρασμένους.
Δάκρυ ίσως δεν τρέχει στα μάτια,κι όμως κάτι μέσα μας βουρκώνει.
Είναι αυτή η αναχώρηση,που έγινε αιώνια παρουσία.
Και ο ήλιος του Αυγούστου στέκει λίγο πιο απαλά,σαν να σέβεται κι αυτός
το θείο πέρασμά Της.
Πλησιάζει ο Δεκαπενταύγουστος κι οι άνθρωποι ανηφορίζουν,όχι για να Τη δουν,
μα για να Τους δει Εκείνη.
Για να σταθούν μπροστά Της,όχι ως πιστοί,αλλά ως πληγές που ζητούν την ίαση,
ως χαμένοι που ποθούν να βρεθούν, ως ορφανά που αναζητούν μια αγκαλιά.
«Παναγιά μου,δεν ήρθα να Σου ζητήσω.
Ήρθα να Σου μοιάσω, έστω και λίγο.
Να μάθω να σωπαίνω,όταν ο πόνος μου ξεχειλίζει.
Να δέχομαι,όταν όλα μέσα μου αντιστέκονται.
Να συγχωρώ,χωρίς τίποτα να κρατώ.
Να αγαπώ,όπως εσύ αγάπησες τον Χριστό.
Μπροστά σου δεν αφήνω κατορθώματα,μόνο κουρέλια και ελλείψεις,
όνειρα και φόβους…
Τελικά…θα σου ζητήσω,το θαύμα εκείνο, το μυστικό,να αντέχω λίγο ακόμα…
Και σαν φύγει ο Δεκαπενταύγουστος,μη με προσπεράσεις…
Μπες από τη χαραμάδα του πιο μυστικού μου πόνου,και μείνε.
Όχι για να μου λύσεις της ζωής μου τα ναυάγια,μα για να μου δώσεις το κουράγιο,
να σηκώσω κι εγώ τον μικρό σταυρό μου.
Ξέρεις τις αγωνίες μου,ξέρεις τις προθέσεις μου,δεν με παρεξηγείς,αλλά μόνο κατανοείς.…σε ευχαριστώ που σιωπάς μπροστά στα λάθη μου».
«Ἐπίβλεψον ἐν εὐμενείᾳ, Πανύμνητε Θεοτόκε…».
π. Παύλος Παπαδόπουλος
Παναγία η Νιαμονίτισσα της Χίου
Λίγα χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του νησιού, στους πρόποδες του Προβάτιου όρους, προβάλλει το πιο αξιόλογο μοναστήρι της Χίου, η παλαίφατη Νέα Μονή. Το πατριαρχικό αυτό σταυροπήγιο, με τα βασιλικά χρυσόβουλα και τα περίφημα ψηφιδωτά, είναι οχυρωμένο από φυσικά και τεχνητά τείχη και πύργους, τμήματα των οποίων σώζονται μέχρι και σήμερα.
Οι κτιριακές εργασίες της μονής άρχισαν το 1034 από τους χιώτες ασκητές Νικήτα, Ιωσήφ και Ιωάννη. Πολύτιμο συμπαραστάτη στην προσπάθειά τους αυτή είχαν τον βυζαντινό αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Θ’ τον Μονομάχο.
Στα ιστορικά της μονής είναι διάχυτη η παράδοση για τη θαυμαστή εύρεση της Παναγίας Νιαμονίτισσας. Αυτή τη θαυματουργή εικόνα ανακάλυψαν μέσα σε πυκνό δάσος οι τρεις κτήτορες, τριγυρισμένη από αδιαπέραστα βάτα και χαμόκλαδα.
Η θεία μορφή της Θεοτόκου παριστάνεται σε μια ιδιότυπη και μοναδική στάση: δεν κρατά στα χέρια το θείο Βρέφος, αλλά εικονίζεται όρθια, με ανοιχτή τη μητρική αγκαλιά και τα πόδια σε στάση βηματισμού.
Η ιερή εικόνα της Νιαμονίτισσας σώζεται συχνά η ίδια θαυματουργικά από πυρκαγιές, αλλά και σώζει από σφαγές, επιδρομές και λοιπές περιπέτειες, που δοκίμασε η Νέα Μονή στην ιστορική διαδρομή της.
Ο χρυσοχόος.
Κάποτε οι μοναχοί ανέθεσαν σ’ ένα χιώτη χρυσοχόο να επενδύσει με χρυσό ένα μέρος της ιερής εικόνας, για να την προφυλάξουν από τη φθορά. Ο εκκλησιάρχης την τοποθέτησε στον κυρίως ναό, και ο τεχνίτης άρχισε την εργασία με ευλάβεια.
Ξαφνικά ακούει μια γλυκιά φωνή να του λέει ψιθυριστά:
– Ελαφρά χτύπα, ελαφρά· να’ χεις την ευχή μου, γιατί η εικόνα είναι παλαιά!
Σηκώνει τα μάτια ο χρυσοχόος και βλέπει μια μεγαλόπρεπη γυναίκα με ολόχρυση φορεσιά. Δεν πρόλαβε να τη ρωτήσει ποια ήταν, γιατί μπήκε αμέσως στο ιερό βήμα από τη νότια πύλη. Τρέχει να την προφτάσει, αλλά Εκείνη είχε εξαφανιστεί. Μπαίνει στο ιερό, και τότε αναγνωρίζει στη μορφή της πλατυτέρας τη γυναίκα, που πριν από λίγο του είχε φανερωθεί.
Η καμπάνα.
Το καμπαναριό της Νέας Μονής μοιάζει με τετράγωνο πύργο και υψώνεται σχεδόν τριώροφο μέχρι τον θόλο του καθολικού. Είναι στεγασμένο με μολύβι και στολίζεται στην κορυφή με ωραίο σιδερένιο σταυρό. Αρχικά είχε τέσσερις καμπάνες και δύο πολυτελέστατα ρολόγια. Όλα όμως εξαφανίστηκαν το 1822 από τις ασιατικές ορδές.
Κάποτε μια από τις μεγαλύτερες καμπάνες ράγισε. Οι μοναχοί τη φόρτωσαν σ’ ένα βενετσιάνικο πλοίο και την έστειλαν στη Βενετία για να την ξαναχύσουν.
Το πλοίο ταξιδεύοντας χτυπήθηκε από ένα κουρσάρικο των πειρατών του Βαρβαρόσσα και κινδύνεψε να βουλιάξει. Οι ναύτες, στη δύσκολη εκείνη στιγμή, επικαλέστηκαν τη βοήθεια της Παναγίας Νιαμονίτισσας. Ύστερα έσπασαν ένα κομμάτι από την καμπάνα, το έβαλαν για μπάλα στο κανόνι και χτύπησαν το εχθρικό πλοίο. Το χτύπημα ήταν καίριο και το πειρατικό βυθίστηκε.
Το βενετσιάνικο καράβι συνέχισε το ταξίδι κι έφθασε στον προορισμό του. Ο καπετάνιος, από ευγνωμοσύνη για τη σωτηρία τους, έφτιαξε με δικά του έξοδα την καμπάνα και την πρόσφερε στην Παναγία. Λέγεται μάλιστα πως η καμπάνα αυτή ήταν η πιο μελωδική απ’ όλες.
Το ξύλο και το σχοινί.
Ένα χιώτικο καράβι, ταξιδεύοντας, συνάντησε μεγάλη θαλασσοταραχή. Ο καπετάνιος, μπροστά στον κίνδυνο, φώναξε με τη θερμή νησιώτικη πίστη του:
– Παναγιά μου Νιαμονίτισσα, σώσε μας! Και σου τάζω μια λαμπάδα τόσο ψηλή, όσο το κατάρτι του πλοίου!
Δεν πρόλαβε να τελειώσει το λόγο του, και βλέπει πάνω στην αφρισμένη θάλασσα την ίδια τη Θεοτόκο, να κρατά στο χέρι ένα ξύλο κι ένα σχοινί. Ύστερα βυθίστηκε στο κύμα.
Αμέσως η τρικυμία κόπασε και το πλοίο προσορμίστηκε σώο στο λιμάνι. Εκεί, με μεγάλη τους έκπληξη, ανακάλυψαν στα ύφαλά του μία τρύπα. Η τρύπα αυτή ήταν φραγμένη μ’ ένα κομμάτι ξύλο κι ένα κομμάτι σχοινί…
Το θαύμα της Παναγίας ήταν ολοφάνερο. Αμέσως ξεκίνησαν όλο το πλήρωμα γεμάτοι ευγνωμοσύνη για τη Νέα Μονή. Προσκύνησαν τη θαυματουργή εικόνα, πρόσφεραν το τάμα τους, μια πελώρια λαμπάδα, κι άφησαν στον εξωνάρθηκα το σωτήριο ξύλο και το σχοινί, τα οποία σώζονται εκεί μέχρι και σήμερα.
Για την ίδια αιτία, καθώς λέγεται, υπάρχει στον εξωνάρθηκα κι ένα σφουγγάρι. Με τη χάρη της Νιαμονίτισσας το σφουγγάρι αυτό έφραξε τη σχισμή ενός ιστιοφόρου πλοίου, που κινδύνευε να καταπονιστεί.
Το μουλάρι.
Τον 17ο αιώνα, καθώς σημειώνουν ξένοι περιηγητές, η Νέα Μονή αριθμούσε 100 έως και 150 μοναχούς, κι έμοιαζε με μικρή πόλη. Ανάλογος ήταν και ο αριθμός των υποζυγίων για τη μεταφορά των πολλών εισοδημάτων.
Κάποτε ένας προσκυνητής από τη Μυτιλήνη παρέδωσε στον βουρδουνάρη – επιστάτη των ζώων– της Νέας Μονής ένα φορτίο λάδι για το μοναστήρι. Ο βουρδουνάρης φόρτωσε ένα μουλάρι και ξεκίνησε.
Όταν έφτασαν στο εκκλησάκι του αγίου Φανουρίου, σε μια κακοτοπιά, το ζώο παραπάτησε και γκρεμίστηκε στο βάραθρο μέχρι το ποτάμι. Ο βουρδουνάρης, βέβαιος πως σκοτώθηκε, δεν ασχολήθηκε περισσότερο μαζί του. Διηγήθηκε όμως στους μοναχούς το θλιβερό επεισόδιο.
Δεν πέρασε πολλή ώρα κι ακούστηκαν στην πύλη της μονής χτυπήματα και χλιμιντρίσματα. Τρέχει ο πορτάρης ν’ ανοίξει και αντικρίζει το μουλάρι που είχε γκρεμιστεί. Το πιο θαυμαστό ήταν, πως είχε φορτωμένα στην πλάτη τα τουλούμια με το λάδι ακέραια. Ο πορτάρης το έβαλε μέσα και το ξεφόρτωσε. Τότε όμως συνέβη το εξής παράδοξο: Το ζώο έπεσε αμέσως στη γη νεκρό. Είχε εκπληρώσει την αποστολή του.
Η ευλαβής δωρήτρια.
Κάποια ευλαβής χιώτισσα, από το χωριό Καλιμασσιά, αφιέρωσε όλη την περιουσία της στη Νέα Μονή. Κάποτε όμως αρρώστησε και βρέθηκε σε μεγάλη οικονομική ανάγκη. Τότε οι συγγενείς της, αντί να τη βοηθήσουν, την εγκατέλειψαν και την πίκραιναν με λόγια σκληρά:
– Ας έρθει, της έλεγαν, να σε κοιτάξει η Νέα Μονή, αφού της έγραψες την περιουσία σου.
Εκείνη δεν έπαυε να προσεύχεται θερμά στην Παναγία ζητώντας τη βοήθειά της. Κι ένα βράδυ, μέσα στον πόνο και την απελπισία της, βλέπει στον ύπνο της μια γυναίκα. Η γυναίκα αυτή την πλησίασε, την παρηγόρησε και μεταξύ άλλων της είπε:
– Μη φοβάσαι. Η ασθένειά σου θεραπεύτηκε. Πάρε αυτό το φλουρί και θα φροντίζω εγώ για σένα.
– Ποια είσαι; ρώτησε η άρρωστη.
–Είμαι η Νέα Μονή.
Με τα λόγια αυτά ξύπνησε η γυναίκα θεραπευμένη, κρατώντας στο δεξί της χέρι το φλουρί. Πήγε στο μοναστήρι, διηγήθηκε τ’ όνειρό της στον ηγούμενο Άνθιμο και του παρέδωσε το φλουρί, που της είχε χαρίσει η Παναγία.
Θαυμαστά γεγονότα.
Όταν το μοναστήρι μετατράπηκε σε γυναικείο, οι μοναχές έζησαν ορισμένα θαυμαστά γεγονότα:
Το 1959, τα μεσάνυχτα της 4ης Απριλίου, χτύπησαν χαρμόσυνα οι καμπάνες. Χτυπούσαν μόνες τους ενώ συγχρόνως έβγαινε από την εκκλησία μια εκτυφλωτική λάμψη.
Αρκετές φορές κινούνται μόνα τους τα καντήλια μπροστά στη θαυματουργή εικόνα και συχνά, ενώ οι μοναχές ψάλλουν στο αναλόγιο, ακούγονται βήματα στο ιερό, δυνατοί θόρυβοι και γλυκύτατες ψαλμωδίες. Οι ψαλμωδίες αυτές, καθώς βεβαιώνουν οι αδελφές, ακούγονται κυρίως όταν ψάλλεται η Θ’ ωδή, το “Άξιον εστί” και οι χαιρετισμοί της Παναγίας.
Με τα θαυμαστά αυτά σημεία η Νιαμονίτισσα κάνει αισθητή την παρουσία της στο μοναστήρι και μεταδίδει χαρά και παρηγορία στη μοναστική αδελφότητα.
Από το βιβλίο: ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ. Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2014, σελ. 26.
Παναγία η «Φανερωμένη» ΤΩΝ ΝΑΥΜΑΧΩΝ
Στο λιμάνι της Ύδρας υπήρχε από το 1640 μικρή Μονή που φυλασσόταν η Ιερή θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου που ήταν γνωστή στους κατοίκους για τις θαυματουργικές της ιάσεις στους προσερχόμενους με πίστη κατοίκους.
Η Μονή στα χρόνια της Επανάστασης προσέφερε πολλά για τον αγώνα της Πατρίδας. Το καθολικό της Μονής, όπου πολλές φορές συνάχθηκαν οι θρυλικοί ναυμάχοι για να ευχαριστήσουν την Παναγία, σήμερα αποτελεί ενοριακό ναό της Ύδρας.
Η Παναγία Φανερωμένη (Παναγία των Ναυμάχων) είναι η θαυματουργή Εικόνα που αυτή προσκυνούσαν οι Ναυμάχοι του Αγώνα του 1821 πριν φύγουν για τις θρυλικές ναυμαχίες τους εναντίων των δυναστών και αυτή την εικόνα προσκυνούσαν και ευχαριστούσαν ευθύς μόλις επέστρεφαν στο νησί.
Το 1656 όταν επιτέθηκαν Αγαρηνοί πειρατές για να κουρσέψουν την Ύδρα, οι προεστοί του νησιού έδωσαν δώρα και χρήματα στους πειρατές -με σκοπό να αποφύγουν τις βιαιότητες και τις λεηλασίες- αλλά οι πειρατές αντί αυτοί να φύγουν αιχμαλώτισαν τους προεστούς και τους έσυραν σιδηροδέσμιους στο πλοίο τους έχοντας απώτερο σκοπό να αιχμαλωτίσουν τους κατοίκους και να τους πουλήσουν στα σκλαβοπάζαρα της Αφρικής.
Ο λαός της Ύδρας προσέτρεξε και ζήτησε την βοήθεια της Παναγίας που όπως λέγεται φανερώθηκε σαν οπτασία και έτρεψε σε φυγή τους Αγαρηνούς πειρατές.
Ένας όμως από τους Αγαρηνούς πειρατές λίγο πριν φύγει μπήκε μέσα στην εκκλησία που φυλασσόταν η Ιερή Εικόνα της Παναγίας, άρπαξε το εικόνισμα και με ένα μαχαίρι το κτυπούσε με μανία. Μετά από αυτή την ιερόσυλο πράξη πήρε το εικόνισμα μαζί του στο πλοίο που αναχώρησε από την Ύδρα. Ο Αγαρηνός πειρατής που είχε κλέψει την εικόνα από το Μοναστήρι της Ύδρας έκανε μια ακόμη μεγαλύτερη και ανίερη πράξη: έκοψε την θαυματουργή εικόνα σε δύο τεμάχια και την πέταξε στη θάλασσα…
Η εικόνα κατά παράδοξο και θαυματουργό τρόπο μέσα σε λίγες ώρες βρέθηκε στο λιμάνι της Ύδρας εμπρός από τον σημερινό Καθεδρικό Ναό του νησιού! Ένας γέροντας που βοηθούσε στις εργασίες και τον καλλωπισμό του Μοναστηριού την είδε και άπλωσε το χέρι του να μαζέψει τα δύο κομμάτια της Εικόνας της Παναγίας αλλά κατά θαυμαστό τρόπο δεν μπορούσε να τα σηκώσει από το ακρογιάλι. Ευθύς αμέσως ανέβηκε στη χώρα (την σημερινή περιοχή της Κιάφας), όπου έκανε γνωστό το θαύμα της επιστροφής της Εικόνας της Παναγίας στους ιερείς και τον λαό. Έτσι Ιερείς και όλος ο κόσμος του νησιού κατέβηκαν στο λιμάνι με θυμιάματα και κεριά όπου λιτάνευσαν την εικόνα και την τοποθέτησαν στην θέση της και από εκείνη την ημέρα την ονόμασαν Παναγία η «Φανερωμένη» Τιμάται στις 15 Αυγούστου
Επιμέλεια Φ.Ρ.Κ.
Δεκαπενταύγουστος της Παναγιάς και της πίστης….
Από τη Σοφία Καρυπίδου
Ο Αύγουστος για τον Ελληνισμό, είναι ο μήνας της Παναγίας, καθώς θυμάται και τιμά την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Η γιορτή της Παναγίας, θεωρείται από τις κορυφαίες της Χριστιανοσύνης, ενώ η προετοιμασία των πιστών, που αρχίζει από την 1η Αυγούστου με τη νηστεία, διαρκεί 15 ολόκληρες ημέρες, μέχρι τον ευλογημένο Δεκαπενταύγουστο. Σε ολόκληρη την Ελλάδα όπως και στις χώρες της διασποράς, όπου διαμένουν οι απόδημοι Έλληνες, τιμάται με τον δυνατόν καλύτερο η μνήμη της Θεομήτορος και η μετάστασή της από την γη στον ουρανό. «Κάλεσε στο σπίτι της συγγενείς και γείτονες, τους ανακοίνωσε το επίκεντρο μεγάλο ταξίδι «σαρώνει την οικίαν, ετοιμάζει την κλίνη και πάντα τα προς ταφήν επιτήδεια».
Οι γυναίκες καθώς άκουσαν για την αναχώρηση από την παρούσα ζωή της Θεομήτορος, «μετ' οιμωγής ωλοφύροντο». Η Παναγία τις διαβεβαίωσε πως δεν θα παύσει να φροντίζει για όλον τον κόσμο και μετά την μετάσταση. Θα γίνει η μεσίτρια στον Υιό της για τη σωτηρία του κόσμου. Υπόσχεση που τηρεί μέχρι σήμερα. Και θα τηρεί ως τη συντέλεια του κόσμου. Εμείς οι Έλληνες και ως έθνος έχουμε πολλές φορές βεβαιωθεί για την τήρηση της μεγάλης αυτής υπόσχεσης. Η Παναγία είναι η Μάνα η δική μας και του έθνους μας.
Ο Αύγουστος είναι όπως είπαμε ο μήνας της Παναγίας, της Μάνας που αγκαλιάζει όλο τον κόσμο. Και μεσιτεύει στον υιό της για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Έτσι, περισσότερο από κάθε άλλο ιερό πρόσωπο, ο λαός μας τιμά και σέβεται την Παναγία, την οποία επικαλείται σε κάθε δύσκολη στιγμή της ζωής του. Εκκλησίες της βρίσκονται πολυάριθμες σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο, ιδιαίτερα το νησιωτικό, ορισμένες δε, όπου υπάρχουν θαυματουργικές εικόνες της, αποτελούν πανελλήνια θρησκευτικά προσκυνήματα, όπως η Παναγία της Τήνου.
Η ομορφιά της Παναγίας
Είναι συγκλονιστική η "Κοίμηση της Θεοτόκου", στη βυζαντινή αγιογραφία, όπου φαίνεται να κοιμάται η Παναγία με τη γαλήνη απλωμένη στη μορφή της σε απόλυτη εναρμόνιση με την ψυχική της ομορφιά. Μια ομορφιά που διακρίνει κατεξοχήν την Παναγία με την "ωραιότητα της παρθενίας" της και το "υπέρλαμπρον το της αγνείας" της. Αυτή η ομορφιά που θα γίνει ακόμα πιο αισθητή τη βραδιά του Δεκαπενταύγουστου, κατά τη μεγάλη γιορτή της "Πλατυτέρας των Ουρανών" που θα λάμψει αυτή τη νύχτα στον ουρανό, σκορπίζοντας το γαλάζιό της φως παντού πάνω στη γη.
Παναγία – Προσωνυμία της Θεοτόκου Μαρίας, από τον 3ο αιώνα ως την αγιότατη από όλους τους αγίους. Στον ελληνικό λαό η επωνυμία Παναγία έχει καθιερωθεί ως η συνηθέστερη επίκληση της Θεοτόκου, η οποία συνδυάζεται πολλές φορές και με άλλες προσωνυμίες προς την Κεχαριτωμένη Βασίλισσα του Κόσμου.
Οι επωνυμίες προς τη Θεοτόκο προέρχονται από διάφορες αιτίες:
α) Από τον εικονογραφικό τύπο παραστάσεως της Παναγίας: Βρεφοκρατούσα, Γλυκοφιλούσα, Γαλατούσα, Μεγαλομάτα, Θρηνούσα κ.α.
β) από ιδιότητες της Παναγίας: Ελεούσα, Κυρία, Μεγαλόχαρη, Σωτήρα, Βοήθεια, Οδηγήτρια, Φανερωμένη κ.α.
γ) από την παλαιότητα της εικόνας της: Μαυριώτισσα, Μαχαιρωμένη, Γερόντισσα κ.α.
δ) από τον τρόπο εύρεσης της εικόνας της ή από θαύμα της: Θεοσκέπαστη, Σπηλαιώτισσα, Τρυπητή, Πλατανιώτισσα, Πορταϊτισσα, Μυρτιδιώτισσα, Φιδού κ.α.
ε) από τον τόπο προέλευσης της εικόνας της:
Σουμελά, Αθηνιώτισσα, Πολίτισσα, Χρυσοκαστριώτισσα κ.α.
στ) από ιδιάζοντα χαρίσματά της: Αμπελακιώτισσα, Δαμάσια, Παλατιανή, Ολυμπιώτισσα, Υψηλή κ.α.
ζ) από τον κτήτορα του ναού της: Λυκοδήμου, Καλιγού, Περλιγού, Στεφάνα κ.α.
η) από το χρόνο του εορτασμού της ή από την εποχή των αγροτικών εργασιών με τις οποίες συμπίπτει η εορτή της: Φλεβαριανή, Μεσπορίτισσα, Πολυσπορίτισσα, Ακαθή (εκ του Ακάθιστου Ύμνου) κ.α.