Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026
Άλλο ο Εξομολόγος και άλλο ο Πνευματικός Οδηγός
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σύγχυση μέσα στην εκκλησιαστική ζωή. Πολλοί θεωρούν ότι ο εξομολόγος είναι αυτομάτως και προσωπικός πνευματικός οδηγός για κάθε θέμα της ζωής τους. Άλλοι πάλι αναζητούν απεγνωσμένα έναν «διορατικό γέροντα», πιστεύοντας ότι χωρίς αυτόν δεν μπορούν να σωθούν. Η αλήθεια όμως είναι πιο απλή, πιο ισορροπημένη και, κυρίως, πιο ορθόδοξη.
Ποιος είναι ο εξομολόγος;
Εξομολόγος είναι ο Ορθόδοξος ιερέας που έχει λάβει από τον επίσκοπό του την ειδική ευλογία να τελεί το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως.
Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που ακούει αμαρτίες. Είναι λειτουργός του Μυστηρίου της συμφιλιώσεως με τον Θεό. Ο ίδιος ο Χριστός έδωσε αυτή την εξουσία στους Αποστόλους όταν είπε:
«Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς.» (Ιω. 20:22-23)
Κατά την εξομολόγηση ο ιερέας δεν ενεργεί με δική του δύναμη. Ενεργεί ως διάκονος της Εκκλησίας και μάρτυρας της μετανοίας του ανθρώπου. Η συγχώρηση δεν προέρχεται από τον ίδιο αλλά από τον Χριστό.Γι' αυτό και ο εξομολόγος είναι απαραίτητος. Δεν υπάρχει εξομολόγηση χωρίς ιερέα που έχει την κανονική άδεια της Εκκλησίας.
Ποιος είναι ο πνευματικός οδηγός;
Εδώ αρχίζει η σύγχυση.Πνευματικός οδηγός είναι εκείνος που βοηθά έναν άνθρωπο να προχωρήσει στον δρόμο του Θεού.
Αυτός μπορεί να είναι:ένας έμπειρος εξομολόγος,ένας χαρισματικός μοναχός,ένας επίσκοπος,ακόμη και ένας ενάρετος λαϊκός που έχει βαθιά γνώση της πνευματικής ζωής.
Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει ότι πρέπει να αναζητούμε οδηγό «που να έχει θεραπεύσει πρώτα τον εαυτό του».Δεν αρκεί δηλαδή κάποιος να έχει γνώσεις.
Χρειάζεται εμπειρία του Θεού.Μπορεί ένας λαϊκός να γίνει πνευματικός οδηγός;
Ναι.Όχι όμως εξομολόγος.Η Εκκλησία πάντοτε αναγνώριζε ότι ο Θεός χαρίζει σοφία και διάκριση ακόμη και σε λαϊκούς.
Υπάρχουν άγιοι που συμβουλεύονταν απλούς μοναχούς χωρίς ιερωσύνη.
Υπάρχουν ακόμη και σήμερα άνθρωποι γεμάτοι ταπείνωση που βοηθούν πολλούς με τον λόγο και το παράδειγμά τους.
Όμως υπάρχει ένα όριο.Ο λαϊκός μπορεί να συμβουλεύσει.
Δεν μπορεί να συγχωρήσει αμαρτίες.Δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Μυστήριο.
Είναι όλοι οι εξομολόγοι μεγάλοι πνευματικοί;Όχι.
Και αυτό πρέπει να το πούμε με ειλικρίνεια.
Ένας ιερέας μπορεί να είναι άριστος λειτουργός του Μυστηρίου χωρίς να διαθέτει μεγάλα χαρίσματα καθοδηγήσεως.
Άλλος μπορεί να είναι εξαιρετικός κήρυκας.Άλλος καλός ποιμένας.Άλλος σπουδαίος εξομολόγος.Τα χαρίσματα διαφέρουν.
Όπως λέει ο Απόστολος Παύλος:
«Διαιρέσεις χαρισμάτων εισίν, το δε αυτό Πνεύμα.»
Και όλοι οι μεγάλοι πνευματικοί ήταν εξομολόγοι;Οι περισσότεροι ναι.
Αλλά όχι επειδή ήταν εξομολόγοι έγιναν άγιοι.Έγιναν άγιοι επειδή αγίασαν.Η αγιότητα δεν προέρχεται από το αξίωμα.Προέρχεται από τη χάρη του Θεού και τον προσωπικό αγώνα.
Τι είναι η διορατικότητα;
Εδώ γίνεται ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Πολλοί πιστεύουν ότι η διορατικότητα είναι το σημαντικότερο χάρισμα.Η Εκκλησία όμως ποτέ δεν το δίδαξε αυτό.Η διορατικότητα είναι ένα έκτακτο χάρισμα του Αγίου Πνεύματος.
Δεν δίνεται σε όλους.Δεν αποτελεί απόδειξη αγιότητας.Και πολλές φορές οι ίδιοι οι άγιοι έκρυβαν αυτά τα χαρίσματα.
Ο Άγιος Παΐσιος, ο Άγιος Πορφύριος, ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης, ο Άγιος Εφραίμ της Αριζόνας είχαν τέτοια χαρίσματα.
Όμως κανείς τους δεν ζητούσε από τον κόσμο να τους ακολουθεί επειδή ήταν διορατικοί.Ζητούσαν μετάνοια.Ζητούσαν προσευχή.Ζητούσαν ταπείνωση.
Χρειάζεται να βρούμε διορατικό γέροντα για να σωθούμε;
Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι.
Αν ήταν απαραίτητος ένας διορατικός γέροντας για τη σωτηρία, τότε οι περισσότεροι χριστιανοί όλων των αιώνων θα ήταν χαμένοι.
Η Εκκλησία όμως ποτέ δεν δίδαξε κάτι τέτοιο.
Ο δρόμος της σωτηρίας είναι γνωστός.
Μετάνοια.
Εξομολόγηση.
Θεία Κοινωνία.
Προσευχή.
Αγάπη.
Ταπείνωση.
Αγώνας.
Αυτός είναι ο ασφαλής δρόμος.
Πότε κινδυνεύουμε;
Όταν αρχίζουμε να κυνηγάμε θαύματα.
Όταν ψάχνουμε συνεχώς «ποιος βλέπει», «ποιος ξέρει», «ποιος διαβάζει τις σκέψεις».
Τότε εύκολα πέφτουμε στην πνευματική πλάνη.
Οι Πατέρες λένε ότι ο διάβολος χαίρεται όταν ο άνθρωπος ζητά συνεχώς υπερφυσικά σημεία αντί για μετάνοια.
Ποιον εξομολόγο να διαλέξω;Όχι απαραίτητα τον πιο γνωστό.Όχι εκείνον που συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα πλήθη.Αλλά εκείνον που: αγαπά πραγματικά τον άνθρωπο, παραμένει πιστός στην Εκκλησία,έχει διάκριση, δεν δημιουργεί εξαρτήσεις,οδηγεί πάντοτε στον Χριστό και όχι στον εαυτό του.
Ο καλός πνευματικός δεν δημιουργεί θαυμαστές.Δημιουργεί ανθρώπους που αγαπούν περισσότερο τον Θεό.
Το μεγαλύτερο χάρισμα
Πολλοί θαυμάζουν τη διορατικότητα.Οι Άγιοι όμως θαύμαζαν κάτι άλλο.Την ταπείνωση.
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέει ότι ένας ταπεινός άνθρωπος είναι μεγαλύτερο θαύμα από εκείνον που ανασταίνει νεκρούς.Γιατί τα θαύματα τα ενεργεί ο Θεός.
Η ταπείνωση όμως είναι η ελεύθερη απάντηση του ανθρώπου στη χάρη Του.
Δεν χρειάζεται να αναζητούμε συνεχώς σπάνιους χαρισματούχους γέροντες.
Χρειάζεται να βρούμε έναν ορθόδοξο εξομολόγο, να μετανοούμε ειλικρινά, να συμμετέχουμε στα Μυστήρια της Εκκλησίας και να αγωνιζόμαστε καθημερινά.
Αν ο Θεός θελήσει να μας φέρει κοντά σε έναν μεγάλο άγιο, αυτό θα είναι ευλογία.
Αν όχι, δεν μας στερεί τίποτε από τη σωτηρία.
Γιατί η σωτηρία δεν εξαρτάται από το αν συναντήσαμε έναν διορατικό γέροντα.
Εξαρτάται από το αν συναντήσαμε πραγματικά τον Χριστό.
Και ο Χριστός μάς περιμένει σε κάθε Θεία Λειτουργία, σε κάθε ειλικρινή εξομολόγηση, σε κάθε πράξη αγάπης και σε κάθε ταπεινή προσευχή. Εκεί βρίσκεται η ασφαλής οδός που βάδισαν όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας.
Αρχμ Χριστοδουλος
Όσιος Παΐσιος: «Θα έρθει καιρός που όλοι θα πιστέψουν»
Γέροντα, πως συμβαίνει άνθρωποι πιστοί να φθάνουν στην αθεΐα;
-Στο θέμα αυτό μπορεί να υπάρχουν δύο περιπτώσεις. Στην μία περίπτωση μπορεί να ήταν κανείς πολύ πιστός, να ενήργησε η δύναμη του Θεού στην ζωή του με πολλά χειροπιαστά γεγονότα, και ύστερα να έφθασε σε μια θόλωση στο θέμα της πίστεως.
Αυτό συμβαίνει, όταν λ.χ. κάνη κανείς άσκηση αδιάκριτη με εγωισμό, πιάνη δηλαδή ξερά την πνευματική ζωή. «Τι έκανε ο τάδε Άγιος; λέει, θα το κάνω και έγω», και αρχίζει να κάνη μια αδιάκριτη άσκηση.
Σιγά-σιγά όμως, χωρίς να το καταλάβει, δημιουργείται μέσα του μια ψευδαίσθηση ότι, αν δεν έφθασε στα μέτρα του τάδε Αγίου, κάπου εκεί κοντά πρέπει να είναι. Έτσι συνεχίζει την άσκηση. Αλλά, ενώ πριν από αυτόν τον λογισμό τον βοηθούσε η θεία Χάρις, τώρα αρχίζει να τον έγκαταλειπει.
Γιατί, τι δουλειά έχει με την υπερηφάνεια η Χάρις του Θεού;
Όποτε δεν μπορεί πια να κάνει την άσκηση που έκανε προηγουμένως και ζορίζει τον εαυτό του. Με το ζόρισμα όμως δημιουργείται άγχος. Έρχεται και η υπερηφάνεια που είναι μια αντάρα και του δημιουργεί μια θόλωση.
Και ενώ είχε κάνει τόσα και είχε ενεργήσει η θεία Χάρις και είχε γεγονότα, αρχίζει σιγά-σιγά να έχει λογισμούς απιστίας και να αμφιβάλλει για την ύπαρξη του Θεού.
Η δεύτερη περίπτωση είναι, όταν θέληση ένας αγράμματος να άσχοληθη με το δόγμα. Ε, αυτός δεν είναι καλά!
Άλλο να ρίξη μια ματιά, για να γνωρίσει το δόγμα. Άλλα και ένας μορφωμένος αν πάει υπερήφανα να ασχοληθεί με το δόγμα, και αυτόν, επειδή έχει υπερηφάνεια, θα τον εγκατάλειψη η Χάρις του Θεού, και θα αρχίσει να έχει αμφιβολίες.
Δεν μιλάω φυσικά για έναν που έχει ευλάβεια. Αυτός και μορφωμένος να μην είναι, μπορεί να ρίξει μια ματιά με διάκριση, μέχρι εκεί που μπορεί να εξέταση, και να κατανόηση το δόγμα. Άλλα ένας που δεν έχει πνευματικότητα και πάει να ασχοληθεί με τα δογματικά, αυτός, και αν πίστευε λίγο, μετά δεν θα πιστεύει καθόλου.
-Γέροντα, η απιστία έχει έξαπλωθη πολύ στην εποχή μας.
-Ναι, άλλα συχνά βλέπει κανείς και σ’ αυτούς ακόμη που λένε ότι δεν πιστεύουν στον Θεό να ύπαρχη μέσα τους κρυμμένη λίγη πίστη. Μια φορά μου είπε ένα παλληκάρι: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει Θεός». «Έλα πιο κοντά, τοϋ είπα. Ακούς το αηδόνι που κελαηδάει;
Ποιός του έδωσε το χάρισμα αυτό;». Το καημένο ένα κι ένα συγκινήθηκε. Έφυγε εκείνη η σκληράδα της απιστίας και άλλαξε το προσωπάκι του.
Άλλη φορά είχαν έρθει δύο επισκέπτες στο Καλύβι. Ήταν περίπου σαράντα πέντε χρονών και ζούσαν πολύ κοσμική ζωή.
Όπως εμείς οι μοναχοί λέμε «αφού είναι μάταιη αύτη η ζωή, τα αρνούμαστε όλα», έτσι και εκείνοι, από την αντίθετη πλευρά, είπαν «δεν υπάρχει άλλη ζωή» και, όταν ήταν νέοι, άφησαν τις σπουδές τους και ρίχτηκαν στην κοσμική ζωή.
Έφθασαν σε σημείο να γίνουν ψυχικά και σωματικά ράκη. Ο πατέρας του ενός πέθανε άπο την στενοχώρια. Ο άλλος κατέστρεψε την περιουσία της μάνας του και την έκανε καρδιακιά. Μετά άπο την συζήτηση που κάναμε, είδαν τα πράγματα αλλιώς.
«Εμείς αχρηστευθήκαμε», έλεγαν. Έδωσα στον έναν μια εικόνα για την μάνα του. Πήγα να δώσω και στον άλλο μία εικόνα, άλλα δεν την έπαιρνε. «Δώσε μου ένα σανιδάκι άπο αυτά που πριονίζεις, μοϋ λέει. Δεν πιστεύω στον Θεό· στους Άγιους πιστεύω».
Τότε του είπα: «Η καθρέφτης είναι κανείς η καπάκι άπο κονσερβοκούτι, αν δεν πέσουν οι ακτίνες του ήλιου επάνω του, δεν γυαλίζει. Οι Άγιοι έλαμψαν με τις ακτίνες της Χάριτος του Θεού, όπως τα αστέρια παίρνουν φως άπο τον ήλιο».
Τους καημένους τους νέους τους ζαλίζουν με διάφορες θεωρίες. Είχα προσέξει έκεϊ στο Καλύβι ότι συνήθως δύο μαρξιστές πενηντάρηδες έμπαιναν στα γκρουπ των νέων, για να τους ζαλίζουν.
Οι μαρξιστές δεν πιστεύουν και, όταν πας να τους απόδειξης την ύπαρξη του Θεού, κρίνουν τον Θεό και είναι όλο ερωτήσεις· «γιατί αυτό, γιατί εκείνο κ.λπ.».
Ο Προφήτης Ησαΐας λέει ότι αυτοί που δεν θέλουν να σωθούν, δεν καταλαβαίνουν[5]. Μια φορά τους είπα: «Βλέπετε τα αστέρια; Αυτά δεν είναι βιδωμένα· κάποιος τα κρατά στο στερέωμα. Για τον Χριστό, όσα είπαν οι Προφήτες εκπληρώθηκαν.
Έχουμε τόσους Μάρτυρες, που ήταν πριν πολύ άπιστοι, δήμιοι, ειδωλολάτρες, και μετά πίστεψαν στον Χριστό και μαρτύρησαν. Μερικούς τους έκοβαν την γλώσσα, για να μη μιλάνε για τον Χριστό, και με κομμένη γλώσσα μιλούσαν καλύτερα!
Κάθε μέρα έχουμε τόσους Αγίους που εορτάζουν! Είναι ζωντανή η παρουσία των – Αγίων. Και όταν ακόμη εμείς δεν τους βρίσκουμε, εκείνοι μας βρίσκουν!
Πολλοί ασκητές στην έρημο, που δεν έχουν ημερολόγιο και δεν ξέρουν ποιός Άγιος γιορτάζει, λένε «Άγιοί της ημέρας, πρεσβεύσατε υπέρ ημών» και παρουσιάζονται οι Άγιοι και τους φανερώνουν και το όνομά τους· και μάλιστα είναι Άγιοι με δύσκολα ονόματα.
Κοιτάνε ύστερα οι ασκητές το ημερολόγιο και βλέπουν ότι γιορτάζουν εκείνη την ημέρα οι Άγιοι που τους παρουσιάσθηκαν[6]. Αυτό πως το βλέπετε;».
Μετά μου είπαν: «Γιατί πάνε οι Άγιοι στους καλογήρους και δεν πάνε να βοηθήσουν τον λαό που έχει ανάγκη;». «Με τι ήρθατε εδώ, παλληκάρια; τα ρώτησα· με το αεροπλάνο;». «Όχι, με το αυτοκίνητο», μου λένε.
«Εντάξει· στον δρόμο που ερχόσασταν, πόσα προσκυνητάρια είδατε; Αυτά δεν φύτρωσαν με τα πρωτοβρόχια. Βοηθήθηκαν οι άνθρωποι από τους Άγιους και από ευλάβεια τα έφτιαξαν, και ανάβουν και τα κανδήλια. Οι πνευματικοί άνθρωποι, όσο πετούν τα υλικά, τόσο ανεβαίνουν. Οι ύλιστες, και αυτοί κάτι απολαμβάνουν φτιάχνουν π.χ. τόσα κύπελλα, παίρνουν τόσα χρήματα· άμα φτιάξουν περισσότερα, παίρνουν περισσότερα. Εσείς μόνον την προπαγάνδα κάνετε και σταματάτε εκεί· δεν έχετε τίποτε να απολαύσετε. Είστε οι πιο ταλαίπωροι, διότι, όταν πετύχετε αυτό που θέλετε, δεν θα έχετε κανένα άλλο ιδανικό, μόνον το βάσανο της μαρξιστικής σκλαβιάς». Στο τέλος μου είπαν: «Είσαι πολύ καλός άνθρωπος, δίκαιος, σοφός…».
Πάντως είτε το θέλουν οι άνθρωποι είτε δεν το θέλουν, θα έρθει καιρός που όλοι θα πιστέψουν, γιατί θα φθάσουν σε αδιέξοδο και θα επέμβει ο Χριστός.
Όσιος Μενέλαος
Ο Άγιος Μενέλαος γεννήθηκε στην Πρεσινιέ της Γαλλίας περί το 700 μ.Χ. και καταγόταν από πολύ επιφανή αριστοκρατική οικογένεια.
Ήδη από πολύ μικρός ο Άγιος μας, προμηνούσε ότι θα ακολουθούσε το δρόμο όπου έδειξε ο Ιησούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλά εμπόδια, δυσκολίες και προκλήσεις καθώς ο πατέρας του, όταν ο Άγιος έφτασε σε ώριμη ηλικία, τον πίεζε να πάρει την επίσημη κοινωνική του θέση ως πρίγκιπας που ήταν και να νυμφευτεί μια γαλαζοαίματη. Ο νεαρός Μενέλαος απάντησε θαρρετά πως δεν ήθελε ποτέ του να παντρευτεί και λόγω των συνεχών διαμαχών με τον πατέρα του, αναγκάστηκε με σπαραγμό καρδίας να υποκύψει στα κοσμικά σχέδια του. Μετά από έντονη προσευχή και για να μην πέσει σε ανέντιμη πτώση συμβουλεύτηκε δύο από τους πιο στενούς και έμπιστους φίλους του, τον Σαββινίνο και τον Κώνστα και αποτολμούν και οι τρεις μαζί και φεύγουν από τον πατρικό ζυγό!
Καθοδηγούμενοι από την Θεία Πρόνοια εγκαταλείπουν την πόλη τους και φτάνουν στο ερειπωμένο, αρχαίο και ξακουστό Μοναστήρι του Μενά ή του Αγίου Μηνά. Αφού είχαν εγκατασταθεί για τα καλά στον ησυχαστικό τόπο, μια μέρα δέχτηκαν την επίσκεψη ενός νέου μοναχού: του Θεοφρίτου που τους πρότεινε να πάνε και να τεθούν κάτω από την πνευματική καθοδήγηση του Αγίου Εύδου. Έτσι εντάχθηκαν στη συνοδεία του.
Μετά από αρκετό καιρό οι παιδαριογέροντες ησυχαστές μας είχαν αποκτήσει μεγάλη φήμη και έφτασε τόσο μακριά που μια μέρα έφτασαν προ των πυλών της Μονής, η μητέρα του, η αδελφή της και η τέως μνηστή του. Αρχικά ο Άγιος πίστευε ότι ήλθαν για να του αλλάξουν γνώμη αλλά ώ των απείρων σου θαυμάτων Χριστέ! Του ζήτησαν με πόθο να τις οδηγήσει στην ένθεη ζωή του Χριστού και να τις χειροθετίσει Μοναχές!
Μετά από το παραπάνω περιστατικό, ένας μεγάλος αριθμός υποτακτικών - δόκιμων Μοναχών ήλθαν και υποτάχθηκαν κοντά στον Όσιο, ποθούντες την οδόν της ησυχαστικής ασκήσεως. Το μικρό και ερειπωμένο Μοναστήρι του ΜΕΝΑΤ αναπαλαιώθηκε και στη θέση του υπάρχει το θεόρατο Αββαείον - Λαύρα που θα πάρει το όνομα του Άγιου καθώς θεωρείται δεύτερος κτήτορας και ανακαινιστής του.
Ο Άγιος προείδε το τέλος του να βρίσκεται επί θύρας. Έτσι προετοίμασε με ιερές συμβουλές τους Αδελφούς και Πατέρες της Μονής και αφού πρότεινε τον διάδοχό του, αναχώρησε σε λίγες μέρες για τον λατρευτό του Νυμφίο-Χριστό.
Ο Άγιος Μενέλαος με τη Χάρη του Θεού, έκανε πολλά θαύματα, ενόσω βρισκόταν ακόμη εν ζωή, ως ηγούμενος. Παρακάτω αναφέρονται συνοπτικά πέντε από αυτά:
1) Ένας άνθρωπος, που τον έλεγαν Ροβέρτο, και καταγόταν από την Turonius υπέφερε από άσχημη παραλυσία, πήγε στην Θεία Λειτουργία, που έκανε ο Όσιος Μενέλαος ως ημιαγρυπνία, τον εσταύρωσε, τον κοινώνησε και έγινε εντελώς καλά και περπάτησε.
2) Μια γυναίκα που είχε χάσει το φως της, γεννημένη στο Carantonio όπου τιμούσε ιδιαίτερα την Μητέρα του Θεού, ήλθε κι αυτή ως προσκυνήτρια σε μια Ακολουθία και μόλις συνάντησε τον Άγιο, αμέσως είδε.
3) Ένας άνδρας τυφλός εκ γενετής, ονόματι Karaldis, ευγενής από το Παρίσι, συνάντησε τον Γέροντα, ο οποίος εποίησε πηλόν από το αγίασμα της Μονής, τον εσταύρωσε εν ονόματι του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και ώ του θαύματος άρχισε να βλέπει και να δοξάζει τον Θεό, ως ο τυφλός του Ευαγγελίου.
4) Ένα παιδί που το συνάντησε πεθαμένο, το είδε με τόσην αγαπητική δύναμη και συμπάθεια, που με την πύρινη ικετηρία του προς τον Κύριον της ζωής και του θανάτου, «ο τον θάνατον σκυλεύσας», τον επανέφερε πίσω στην ζωή.
5) Έχοντας ως υπόδειγμα τον θαυμαστόν πνευματικόν του προστάτη, Όσιο Βενέδικτο, εξέβαλε δαιμόνιον με μόνο ένα ράπισμα.
Ἀπολυτίκιον
Ηχος πλ. δ΄.
Των μοναστών τα πλήθη, τον καθηγητήν σε τιμώμεν Μενέλαε, δια σου γαρ την τρίβον, την όντως ευθείαν πορεύεσθαι έγνωμεν. Μακάριος ει, τω Χριστώ δουλεύσας, και εχθρού θριαμβεύουσα την δύναμιν, αγγέλων συνόμιλε, και ασκητών συμμέτοχε των μεγάλων. Μεθ ων πρέσβευε τω Κυρίω, ελεηθηναι τας ψυχας ημών.
Αγία Μαρκέλλα η Παρθενομάρτυς η Χιοπολίτιδα
Ανάμεσα στους πολυάριθμους Αγίους, που κοσμούν το τοπικό αγιολόγιο και τη μακρόχρονη εκκλησιαστική ιστορία του μυροβόλου νησιού της Χίου είναι και η Αγία παρθενομάρτυς Μαρκέλλα, που αποτελεί το ευλαβικό καύχημα των απανταχού της Γης Χίων και τον πολύτιμο πνευματικό θησαυρό για χιλιάδες προσκυνητές, που συρρέουν στον τόπο του μαρτυρίου της για να αποδώσουν τον οφειλόμενο σεβασμό στο μεγαλείο και τον ηρωισμό της, αλλά και για να ζητήσουν τη θαυματουργική της χάρη για την επίλυση σωματικών και ψυχικών ασθενειών.
Η Αγία Μαρκέλλα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βολισσό, στο ιστορικό αυτό κεφαλοχώρι της βορειοδυτικής Χίου. Για τον χρόνο της γέννησης, της ζωής και του μαρτυρίου της Αγίας υπάρχει σύγχυση και ασάφεια μεταξύ των βιογράφων. Σύμφωνα με τον βιογράφο της, Όσιο Νικηφόρο τον Χίο , η Αγία Μαρκέλλα έζησε και ήκμασε περί το 1500 μ.Χ. Ο πατέρας της ήταν ειδωλολάτρης και η χριστιανή μητέρα της απεβίωσε σε νεαρά ηλικία. Η Μαρκέλλα διακρίθηκε από νωρίς για τη βαθιά της πίστη και αγάπη στον Χριστό, την καλοσύνη και αγνότητά της, τη σεμνότητα και την ευγένεια της ψυχής της. Προικισμένη με θεϊκή σοφία και αμέτρητα ψυχικά χαρίσματα επικοινωνούσε αδιάκοπα με τον Θεό. Αυτόν τον «επίγειο άγγελο» φθόνησε ο εωσφόρος και θέλησε να την πολεμήσει με κάθε μέσο.
Έτσι ο ειδωλολάτρης και σκληρόκαρδος πατέρας της άρχισε να επιθυμεί ερωτικά την ίδια του την κόρη και να νιώθει προς αυτή μία αστείρευτη σαρκική επιθυμία. Όταν η Μαρκέλλα διαπίστωσε τον αναίσχυντο χαρακτήρα του σαρκολάτρη πατέρα της, εγκατέλειψε το πατρικό σπίτι και αναζήτησε καταφύγιο στα βουνά της περιοχής. Τότε ο πατέρας της κινούμενος από τις κτηνώδεις ορέξεις του και με απερίγραπτη μανία άρχισε να ψάχνει να βρει τη νεαρή και όμορφη Μαρκέλλα. Τότε η δύστυχη και έντρομη κόρη προσπάθησε να προστατευθεί και να σώσει την τιμιότητά της. Μία μεγάλη βάτος αποτέλεσε το ασφαλές καταφύγιο της Αγίας. Ένας βοσκός όμως αντιλήφθηκε τη Μαρκέλλα και υπέδειξε τη βάτο στον μανιακό πατέρα της. Τότε ο πατέρας έβαλε φωτιά στη βάτο για να την αναγκάσει να βγει έξω από αυτή. Η Μαρκέλλα κατάφερε και βρήκε διέξοδο και έτσι γλίτωσε από τα χέρια του σαρκολάτρη πατέρα της. Στη συνέχεια άρχισε να τρέχει πάνω στις πέτρες και τα βράχια, αλλά ο πατέρας της βλέποντας τη δυσκολία να την φτάσει, αποφάσισε να τη σημαδέψει με το τόξο του και έτσι εκτόξευσε προς αυτή ένα βέλος. Η Αγία πληγώθηκε και το αγνό της αίμα πότισε τα βράχια. Παρόλα αυτά δεν έχασε την ψυχική της δύναμη και συνέχισε να τρέχει. Οι σωματικές της δυνάμεις άρχισαν όμως να την εγκαταλείπουν και κάποια στιγμή έπεσε κάτω ταλαιπωρημένη και πληγωμένη. Η βαθιά και ακλόνητη πίστη της την βοήθησε να βρει τη σωτήρια λύση. Με τα μάτια στραμμένα στον Ουράνιο Νυμφίο προσευχήθηκε και Του ζήτησε να σχίσει τον βράχο και να την κρύψει μέσα. Η παράκληση της Αγίας έγινε πραγματικότητα και έτσι ο βράχος σχίστηκε και δέχτηκε το σώμα της ενάρετης Μαρκέλλας μέχρι το στήθος. Ο σαρκολάτρης πατέρας φτάνοντας στον τόπο και βλέποντας το παράδοξο αυτό θαύμα, οργίστηκε ακόμη περισσότερο και έκοψε με ένα μαχαίρι τους μαστούς της και τους πέταξε στο βουνό. Στη συνέχεια αποκεφάλισε την κόρη του και πέταξε την κεφαλή της στη θάλασσα. Σύμφωνα με την παράδοση μία ασυνήθιστη λάμψη άρχισε να εκπέμπεται από την κεφαλή της Αγίας, που στέφθηκε με τον ουράνιο και άφθαρτο στέφανο της άθλησης και της θεϊκής δόξας.
Ο σχισμένος βράχος, που δέχτηκε το μαρτυρικό σώμα της Αγίας, αποτελεί μέχρι σήμερα για τους προσκυνητές σημείο ευλαβικής αναφοράς και πηγή ιαμάτων, αφού όσοι προσεύχονται με πίστη, παρατηρούν τον ερυθρό χρωματισμό των βράχων και το νερό να ατμίζει. Αναρίθμητα είναι τα θαύματα, που με τη χάρη του Θεού, έχει επιτελέσει η Αγία Μαρκέλλα από την εποχή του μαρτυρίου της έως τις ημέρες μας, ενώ μάρτυρες θαυμαστών σημείων έγιναν λαμπρές πνευματικές φυσιογνωμίες της Εκκλησίας μας, όπως Άγιος Μακάριος ο Νοταράς Επίσκοπος Κορίνθου , ο Άγιος Νεκτάριος Επίσκοπος Πενταπόλεως και ο βιογράφος και συντάκτης της Ακολουθίας της Αγίας, Όσιος Νικηφόρος ο Χίος , οι οποίοι συχνά προσέρχονταν στον τόπο του μαρτυρίου της Αγίας για να προσευχηθούν. Η μνήμη της Αγίας παρθενομάρτυρος Μαρκέλλας εορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Ιουλίου και λαμπρά πανήγυρις λαμβάνει χώρα στον φερώνυμο ιερό ναό της Αγίας, που βρίσκεται επί της αμμώδους παραλίας στον ομώνυμο όρμο της Βολισσού και αποτελεί παγχιακό, αλλά και πανελλήνιο προσκύνημα.
Η φιλοπατρία των απανταχού της Γης ευρισκομένων Χίων, αλλά και τα αναρίθμητα θαύματα της Αγίας οδήγησαν στην ανέγερση ιερών ναών επ’ ονόματι της πολυάθλου και ενδόξου παρθενομάρτυρος της Χίου. Έτσι η συνοικία του Βοτανικού στην Αθήνα κοσμείται με ενοριακό ναό της Αγίας Μαρκέλλας, ενώ τα τελευταία χρόνια ανεγέρθηκε περικαλλές παρεκκλήσιο στο όνομα της Αγίας και στην περιοχή της Κάτω Κηφισιάς. Γραφικά παρεκκλήσια επ’ ονόματί της έχουν καταγραφεί στις Σπέτσες, την Άνδρο, τη Μήλο, τη Σαντορίνη και τη Σάμο.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Τῆς ἁγνείας τὸ ρόδον καὶ τῆς Χίου τὸ βλάστημα, τὴν Ἁγίαν Μαρκέλλαν ἐν ὠδαὶς εὐφημήσωμεν τμηθεῖσα γὰρ χειρὶ τὴ πατρική, ὡς φύλαξ ἐντολῶν τῶν τοῦ Χριστοῦ, ρώσιν νέμει καὶ κινδύνων ἀπαλλαγήν, τοὶς πρὸς αὐτὴν κραυγάζουσι, δόξα τῷ δεδοκότι σοὶ ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ θαυμαστώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργούντι διὰ σου, πάσιν ἰάματα.
Έτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α´. Τοῦ λίθου σφαγισθέντος.
Τοῦ Κυρίου τοῖς νόμοις, καὶ τοῖς θείοις διδάγμασι, πειθομένη Μαρκέλλα, καὶ ἀμέμπτως φυλάττουσα, τὴν βίαν πτοηθεῖσα τοῦ πατρὸς, ὦ Νύμφη ἀκήρατε Χριστοῦ, ἐν τοῖς ὄρεσιν ηὐλίζου, ἐν οἷς διώκων εὑρίσκει καὶ ἐκτείνει σε· δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχὺν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα.
Έτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχύ προκατάλαβε.
Παρθὲνῡς ἀκήρατος, καί ἀθληφώρος σεμνή, ἑδεὶχθῇς ἀθλήσασα, ὑπέρ τοῦ νόμου Χριστοῦ, Μαρκέλλα πανεύφημε· ὅθεν τῶν ἱαμάτων, ἀναβλύζεις τήν χάριν, πᾶσι τοῖς προσιοῦσι, τῇ θερμῇ σου πρεσβείᾳ, πρεσβεύουσα Κυρίῳ, ὑπὲρ τῶν τιμώντων σε.
Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Ἡ λαμπρά σου ἄθλησις, ὦ καλλιμάρτυς Μαρκέλλα, τῶν πιστῶν ἐφαίδρυνε, τὰς διανοίας ἐνθέως· θάνατον, τοῦ ζῆν ἀνόμως προκρίνειν πάντας, πείθουσα· καὶ γὰρ ἐτμήθης ξίφει τὴν κάραν, σὺν μαστοῖς ὑπὸ πατρῴας, χειρός· ὢ δρᾶμα! ὑπὲρ τοῦ νόμου Χριστοῦ.
Μεγαλυνάριον
Χλαῖναν παρθενίας πορφυραυγῆ, αἵμασιν οἰκείοις, βεβαμμένην ἀθλητικῶς, φέρουσα Μαρκέλλα, τῷ Λόγῳ ἐνυμφεύθης, τιμηθεῖσα τῇ πατρῴᾳ, χειρὶ ὡς πάνσεμνος.
Έτερον Μεγαλυνάριον
Χαίροις Νύμφη ἄσπιλε τοῦ Χριστοῦ, ἔνδοξε Μαρκέλλα, καλλιμάρτυς νεοφανής· βλάστημα τῆς Χίου, καὶ δόξα καὶ προστάτις, πάντων παθῶν ἀπάλλαξον, τοὺς τιμῶντάς σε.
Έτερον Μεγαλυνάριον
Πορφύραν ἐξ αἵματος τὴν στολὴν, ὡς περικειμένη, καὶ τὸ στέφος ἐν κορυφῇ, ἔχουσα τὸ θεῖον, καὶ τὴν τῆς παρθενίας, λευκοφαῆ λαμπάδα, κρατοῦσα γέγηθας.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)