Γεννήθηκε στις 1 Οκτωβρίου του 1846 μ.Χ. στη Σηλυβρία της Θράκης από τον Δήμο και τη Βασιλική Κεφάλα και ήταν το πέμπτο από τα έξι παιδιά τους. Το κοσμικό του όνομα ήταν Αναστάσιος.
Μικρός, 14 ετών, πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου εργάστηκε ως υπάλληλος και κατόπιν ως παιδονόμος στο σχολείο του Μετοχίου του Παναγίου Τάφου. Κατόπιν πήγε στη Χίο, όπου, από το 1866 μ.Χ. μέχρι το 1876 μ.Χ. χρημάτισε δημοδιδάσκαλος στο χωριό Λίθειο. Το 1876 μ.Χ. εκάρη μοναχός στη Νέα Μονή Χίου με το όνομα Λάζαρος και στις 15 Ιανουαρίου 1877 μ.Χ. χειροτονήθηκε διάκονος, ονομασθείς Νεκτάριος, από τον Μητροπολίτη Χίου Γρηγόριο (1860 - 1877 μ.Χ.), και ανέλαβε τη Γραμματεία της Μητροπόλεως. Το 1881 μ.Χ. ήλθε στην Αθήνα, όπου με έξοδα του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σωφρονίου Δ' (1870 - 1899 μ.Χ.), σπούδασε Θεολογία και πήρε το πτυχίο του το 1885 μ.Χ. Έπειτα, ο ίδιος προαναφερόμενος Πατριάρχης, τον χειροτόνησε το 1886 μ.Χ. πρεσβύτερο και του έδωσε τα καθήκοντα του γραμματέα και Ιεροκήρυκα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Διετέλεσε επίσης πατριαρχικός επίτροπος στο Κάιρο. Στις 15 Ιανουαρίου 1889 μ.Χ., χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Πενταπόλεως. Η δράση του ως Μητροπολίτου ήταν καταπληκτική και ένεκα αυτού ήταν βασικός υποψήφιος του πατριαρχικού θρόνου Αλεξανδρείας. Λόγω όμως φθονερών εισηγήσεων (αισχρών συκοφαντιών), προς τον Πατριάρχη Σωφρόνιο, ο ταπεινόφρων Νεκτάριος, για να μη λυπήσει τον γέροντα Πατριάρχη, επέστρεψε στην Ελλάδα (1889 μ.Χ.). Διετέλεσε Ιεροκήρυκας (Ευβοίας) (1891 - 1893 μ.Χ.), Φθιώτιδος και Φωκίδας (1893 - 1894 μ.Χ.) και διευθυντής της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής στην Αθήνα (1894 - 1904 μ.Χ.). Μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σωφρονίου (1899 μ.Χ.), ο Νεκτάριος εκλήθη να τον διαδεχθεί, αλλά ο Άγιος αρνήθηκε. Στα κηρύγματα του, πλήθος λαού μαζευόταν, για να «ρουφήξει» το νέκταρ των Ιερών λόγων του. Το 1904 μ.Χ. ίδρυσε γυναικεία Μονή στην Αίγινα, της οποίας ανέλαβε προσωπικά τη διοίκηση, αφού εγκαταβίωσε εκεί το 1908 μ.Χ., μετά την παραίτηση του από τη Ριζάρειο Σχολή. Έγραψε αρκετά συγγράμματα, κυρίως βοηθητικά του θείου κηρύγματος. Η ταπεινοφροσύνη του και η φιλανθρωπία του υπήρξαν παροιμιώδεις. Πέθανε το απόγευμα της 8ης Νοεμβρίου 1920 μ.Χ. Τόση δε ήταν η αγιότητά του, ώστε επετέλεσε πολλά θαύματα, πριν αλλά και μετά τον θάνατο του. Ενταφιάστηκε στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος στην Αίγινα. Η ανακομιδή των Ιερών λειψάνων του έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1953 μ.Χ. και στις 20 Απριλίου του 1961 μ.Χ. με Πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, διακηρύχτηκε Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας. |
Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε. Ὁσίως ἐβίωσας, ὡς Ἱεράρχης σοφός, δοξάσας τὸν Κύριον, δι' ἐναρέτου ζωῆς, Νεκτάριε Ὅσιε. Ὅθεν του Παρακλήτου, δοξασθεὶς τῇ δυνάμει, δαίμονας ἀπελαύνεις, καὶ νοσοῦντας ἰᾶσαι, τους πιστῶς προσιόντας, τοῖς θείοις λειψάνοις σου. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης. Σηλυβρίας τὸν γόνον καὶ Αἰγίνης τὸν ἔφορον, τὸν ἐσχάτοις χρόνοις φανέντα ἀρετῆς φίλον γνήσιον, Νεκτάριον τιμήσωμεν πιστοί, ὡς ἔνθεον θεράποντα Χριστοῦ, ἀναβλύζει γὰρ ἰάσεις παντοδαπὰς τοῖς εὐλαβῶς κραυγάζουσι. Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ θαυματώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα. |
Σάββατο 9 Νοεμβρίου 2013
Άγιος Νεκτάριος Μητροπολίτης Πενταπόλεως Αιγύπτου
Παρασκευή 8 Νοεμβρίου 2013
Προσευχή βραδυνή στο φύλακα Άγγελό μας
Ἅγιε Ἄγγελε, ὁ ἐφεστὼς τῆς ἀθλίας μου ψυχῆς καὶ ταλαιπώρου μου ζωῆς, μὴ ἐγκαταλίπῃς με τὸν ἁμαρτωλόν, μηδὲ ἀποστῇς ἀπ᾿ ἐμοῦ διὰ τὴν ἀκρασίαν μου· μὴ δώῃς χώραν τῷ πονηρῷ δαίμονι κατακυριεῦσαί μου τῇ καταδυναστείᾳ τοῦ θνητοῦ τούτου σώματος· κράτησον τῆς ἀθλίας καὶ παρειμένης χειρός μου, καὶ ὁδήγησόν με εἰς ὁδὸν σωτηρίας. Ναί, ἅγιε Ἄγγελε τοῦ Θεοῦ, ὁ φύλαξ καὶ σκεπαστὴς τῆς ἀθλίας μου ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, πάντα μοι συγχώρησον, ὅσα σοι ἔθλιψα πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου, καὶ εἴ τι ἥμαρτον τὴν σήμερον ἡμέραν· σκέπασόν με ἐν τῇ παρούσῃ νυκτὶ καὶ διαφύλαξόν με ἀπὸ πάσης ἐπηρείας τοῦ ἀντικειμένου, ἵνα μὴ ἔν τινι ἁμαρτήματι παροργίσω τὸν Θεόν· καὶ πρέσβευε ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν Κύριον τοῦ ἐπιστηρίξαι με ἐν τῷ φόβῳ αὐτοῦ καὶ ἄξιον ἀναδεῖξαί με δοῦλον τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος. Ἀμήν.
Μετάφραση (Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους):
Άγιε Άγγελε, εσύ που είσαι φύλακας (προστάτης) της αθλίας ψυχής μου και της ταλαίπωρης ζωής μου, μη με εγκαταλείψης τον αμαρτωλό, μήτε να απομακρυνθής από μένα εξ αιτίας της χαυνότητός μου. Μήν επιτρέψης στον πονηρό δαίμονα να κυριαρχήσει επάνω μου κατατυραννώντας αυτό το θνητό μου σώμα. Κράτησε το ταλαίπωρο και παράλυτο χέρι μου και οδήγησέ με στην οδό της σωτηρίας. Ναι, άγιε Άγγελε του Θεού, εσύ που είσαι φύλακας και σκεπαστής της αθλίας ψυχής μου και του αθλίου σώματός μου, συγχώρησέ με για όλα εκείνα με τα οποία σε λύπησα όλες τις ημέρες της ζωής μου, και για όσα αμάρτησα τη σημερινή ημέρα. Σκέπασέ με και τούτη τη νύκτα και διαφύλαξέ με από κάθε επήρεια του αντιπάλου διαβόλου, για να μή παροργίσω τον Θεό με κάποιο αμάρτημα. Και συνάμα πρέσβευε για χάρι μου προς τον Κύριο, να με στερεώσει στον θείο φόβο (=σεβασμό) και να με κάνει δούλο άξιο της αγαθότητός του. Αμήν.
ΤΙ ΦΕΡΝΕΙ ΤΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣ
ου Αρχιμανδρίτη Μελέτιου Απ. Βαδραχάνη
Είναι δόγμα της Εκκλησίας μας η ύπαρξη των αύλων πνευμάτων, των αγγέλων. Στο «Πιστεύω» ομολογούμε ότι ο Θεός είναι «ποιητής ουρανού και γης, ορατών τε και αοράτων». Ανάμεσα στα αόρατα κτίσματα του Θεού είναι οι άσαρκοι –και ως εκ τούτου αόρατοι- άγγελοι. Το σώμα που βλέπουν οι πιστοί όταν κάποτε αυτοί εμφανίζονται, είναι φαινομενικό -κατά τους πατέρες- για να μπορούν να τους αντιλαμβάνονται και να επικοινωνούν μαζύ τους. Το ίδιο και τα φτερά τους.
Φανερώνουν το ύψος της φύσεως τους, λέγει ο ι. Χρυσόστομος, και επίσης δείχνουν ότι κατεβαίνουν από ψηλά από το Θεό του οποίου είναι αγγελιοφόροι. Και είναι δόγμα της Εκκλησίας μας ότι οι άγγελοι βοηθούν και συμπαραστέκονται τους ανθρώπους ποικιλοτρόπως.Λέγει η προς Εβραίους επιστολή ότι οι άγγελοι είναι «λειτουργικά πνεύματα εις διακονία αποστελλόμενα διά τους μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν» (Εβρ. 1,14).
Ο Μ. Βασίλειος (E.Π.E. 5,219·221) λέγει· «Κοντά στο καθένα που πιστεύει στον Κύριο βρίσκεται άγγελος· εάν βέβαια δεν τον απομακρύνουμε με τα πονηρά μας έργα. Διότι όπως τις μέλισσες τις φυγαδεύει ο καπνός και τα περιστέρια τα εκδιώκει η δυσωδία, έτσι και τον άγγελο που είναι φύλακας της ζωής μας τον απομακρύνει ‘η πολύδακρυς και δυσώδης αμαρτία’. Εάν έχεις μέσα στη ψυχή σου έργα που αξίζουν αγγελικής προστασίας και κατοικεί μέσα σου νους πλούσιος στη γνώση της αλήθειας, τότε εξ αιτίας του πλούτου των τιμίων έργων της αρετής, θα εγκαταστήσει αναγκαία ο Θεός φρουρούς και φύλακες κοντά σου και θα σε περιβάλει με αγγελική φρουρά. Γι’ αυτό λέγει ο Δαυίδ· ‘Παρεμβαλεί άγγελος Κυρίου κύκλω των φοβουμένων αυτόν και ρύσεται αυτούς’ (Ψαλμ. 33,7).
»Σκέψου πόσο μεγάλη είναι η φύση των αγγέλων· ότι ο ένας άγγελος παρουσιάζεται με ολόκληρο στρατόπεδο και με πολυάριθμη παράταξη. Από το μέγεθος λοιπόν αυτού που σε φυλάσσει, σε χαρίζει ο Κύριος στρατοπεδεύουσα δύναμη· λόγω δε της δυνάμεως που έχει ο άγγελος, σε περιβάλλει τρόπον τινά από παντού και σε ασφαλίζει. Αυτό σημαίνει το ‘κύκλω’. Διότι όπως τα τείχη των πόλεων κτίζονται γύρω απ’ αυτές και εμποδίζουν τις επιθέσεις των εχθρών από παντού, έτσι και ο άγγελος μας φυλάγει και από εμπρός και από πίσω και από τα πλάγια. Κι όπως λέγει ο Δαυίδ σε άλλο ψαλμό του «θα πέσουν από το αριστερό μέρος σου χίλιοι νεκροί και μύριοι από το δεξιό σου και συ θα μείνεις άτρωτος. Διότι ο Κύριος θα διατάξει τους αγγέλους του να σε φυλάγουν σ’ όλες τις ενέργειες σου’ (Ψαλμ. 90,70)».
Συνεπώς αυτό που φέρνει τους αγγέλους κοντά μας είναι ο ενάρετος βίος. Είναι ο αγώνας για τη βίωση των εντολών του Χριστού και την αποφυγή της αμαρτίας. Ο αγώνας αυτός μερικές φορές προσλαμβάνει μεγάλη ένταση και απαιτεί αιματηρή προσπάθεια. Είναι αυτό που λέγει ο Ιωάννης της Κλίμακος, για τους μοναχούς βέβαια, ότι πρέπει να είναι η ζωή τους «βία φύσεως διηνεκής και φυλακή αισθήσεων ανελλιπής». Ας δούμε μερικά παραδείγματα.
Α΄. Έντονο αγώνα βίωσε και ο Χριστός ως άνθρωπος, όταν έζησε σαράντα μέρες στην έρημο με απόλυτη νηστεία, αγρυπνία και προσευχή και αντιμετώπισε τους πειρασμούς του διαβόλου εντελώς μόνος του. Η αμοιβή του, κατά το ανθρώπινο, ήταν μετά το τέλος της ασκήσεως και των πειρασμών να τον διακονούν άγγελοι. «Τότε αφίησιν αυτόν ο διάβολος και ιδού άγγελοι προσήλθον και διηκόνουν αυτώ» (Ματθ. 4,11).
Β΄. Τον Χριστό ενίσχυσε επίσης άγγελος στη κορυφαία στιγμή της δοκιμασίας του στο όρος των Ελαιών, όταν προσευχόταν εντελώς μόνος και εγκαταλειμμένος από τους μαθητές του να παρέλθει το ποτήριον του μαρτυρίου του. Τότε «ώφθη αυτώ άγγελος απ’ ουρανού ενισχύων αυτόν» (Λουκ. 22,4).
Γ΄. Ο προφήτης Δανιήλ στο 10ο κεφάλαιο της προφητείας του παρουσιάζεται να είναι γεμάτος αγωνία για το μέλλον των ομοεθνών του, οι οποίοι περνούσαν δύσκολες στιγμές εξόριστοι στην Βαβυλώνα και αλλάζοντας συνεχώς κυρίους. Από την υποτέλεια στους Βαβυλωνίους περάσανε στην υποτέλεια των Περσών και το μέλλον τους διαγραφόταν δυσοίωνο. Λοιπόν ο Δανιήλ χωρίς να είναι περίοδος νηστείας ή άλλη θρησκευτική ή εθνική επέτειος, αρχίζει να νηστεύει αυστηρότατα για τρεις ολόκληρες εβδομάδες, προσευχόμενος και στενάζων, χωρίς ν’ αλείφεται με μύρα για να του αποκαλύψει ο Θεός τι θα γίνει με το λαό του. Και πράγματι αξιώνεται φοβεράς και μεγαλοπρεπούς οπτασίας αγγέλου που απεστάλη από το θεό για να τον ενισχύσει και να του υποσχεθεί ότι ο Θεός φροντίζει για το έθνος του.
Δ΄. Οι άγγελοι στους αγωνιστές που «βιάζουν» τον εαυτό τους κατ’ αυτό τον τρόπο, μερικές φορές, δεν εμφανίζονται ενώ ζουν οι άγιοι και αγωνίζονται. Εμφανίζονται όμως μετά θάνατον, προς επιβράβευση της αρετής τους. Η περικοπή του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου (Λουκ. 16,19-31) είναι χαρακτηριστική. Ο Λάζαρος φτωχός σε απόλυτο βαθμό -δεν είχε ούτε ψίχουλο- ήταν συγχρόνως και άρρωστος και αδύνατος, σε τέτοιο βαθμό, που δεν μπορούσε να διώξει ούτε τα σκυλιά που γλύφανε τις πληγές του. Ήταν ένας πάμφτωχος ζωντανός νεκρός. Αβοήθητος, τελείως μόνος, χωρίς κανένα δικό του. ΄Εβλεπε τον πλούσιο απέναντι του να φορά εκκεντρικά ρούχα, να γλεντά καθημερινά, να μη έχει κανένα πρόβλημα, να είναι απόλυτα υγιής, να έχει πλήθος επισκέπτες. Δεν ήξερε τότε για ανάσταση νεκρών, για κρίση και αμοιβή. Κι όμως δεν διαμαρτύρεται, δεν λέγει που είναι ο Θεός, που είναι η θεία του πρόνοια. Δεν τον βλασφημεί, όπως δυστυχώς συνηθίζουν πολλοί. Δεν μισεί τον πλούσιο, δεν τον καταριέται, δεν τον φθονεί. Υπομένει τα δεινά αδιαμαρτύρητα και εν ευχαριστία και δοξολογία προς το Θεό. Κι όμως σημάδι θείας παρηγοριάς και ενισχύσεως πουθενά. Στους πολύ δυνατούς αγίους ο Θεός δεν εμφανίζεται καθόλου, κάποτε, ούτε οι άγγελοί του. Όταν όμως πέθανε ο Λάζαρος τότε άγγελοι τον συνόδευσαν τιμητικά στον κόλπο του Αβραάμ δηλαδή στον παράδεισο. Πέθανε και ο πλούσιος· ποιος τον συνόδευσε αυτόν; Οι δαίμονες απαντά ο ι. Χρυσόστομος.
Ε΄. Την παρουσία αγγέλων μετά θάνατον, την συναντούμε και στο τέλος του αγίου Ανδρέα, του κατά Χριστόν σαλού. Αντιγράφουμε από το συναξάρι του· «Τον σήκωσαν δύο άνδρες· χωρίς να τον έχουν φροντίσει, χωρίς να τον έχουν πλύνει, χωρίς θυμίαμα και ψαλμωδίες και πήγαιναν να τον θάψουν σ’ ένα κοινοτάφιο. Όταν έφθασαν στο σπίτι ενός Εβραίου, φάνηκε να δοξολογείται το λείψανο του αγίου από πλήθος ανθρώπων που έψαλλαν γλυκύτατα και άλλοι τον προέπεμπαν και άλλοι τον ακολουθούσαν. Βγήκε ο Εβραίος στο παράθυρο σαν άκουσε τις τόσες ψαλμωδίες και σκύβοντας είδε μόνον δύο φτωχαδάκια να σηκώνουν το λείψανο του οσίου. Και τότε είπε· ‘Είσαι ευτυχής σαλέ, γιατί μη έχοντας ανθρώπους να σε ψάλουν έχεις τις επουράνιες δυνάμεις να σε τιμούν με ύμνους’». Τι μεγάλα δώρα παίρνεις όταν πεθαίνεις μόνος και αβοήθητος!
Μήπως θα πρέπει να ζηλέψουμε και εμείς αυτή τη συντροφιά των αγγέλων αδιαφορώντας τι δοκιμασίες θα περάσουμε για να τη πετύχουμε;
Είναι δόγμα της Εκκλησίας μας η ύπαρξη των αύλων πνευμάτων, των αγγέλων. Στο «Πιστεύω» ομολογούμε ότι ο Θεός είναι «ποιητής ουρανού και γης, ορατών τε και αοράτων». Ανάμεσα στα αόρατα κτίσματα του Θεού είναι οι άσαρκοι –και ως εκ τούτου αόρατοι- άγγελοι. Το σώμα που βλέπουν οι πιστοί όταν κάποτε αυτοί εμφανίζονται, είναι φαινομενικό -κατά τους πατέρες- για να μπορούν να τους αντιλαμβάνονται και να επικοινωνούν μαζύ τους. Το ίδιο και τα φτερά τους.
Φανερώνουν το ύψος της φύσεως τους, λέγει ο ι. Χρυσόστομος, και επίσης δείχνουν ότι κατεβαίνουν από ψηλά από το Θεό του οποίου είναι αγγελιοφόροι. Και είναι δόγμα της Εκκλησίας μας ότι οι άγγελοι βοηθούν και συμπαραστέκονται τους ανθρώπους ποικιλοτρόπως.Λέγει η προς Εβραίους επιστολή ότι οι άγγελοι είναι «λειτουργικά πνεύματα εις διακονία αποστελλόμενα διά τους μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν» (Εβρ. 1,14).
Ο Μ. Βασίλειος (E.Π.E. 5,219·221) λέγει· «Κοντά στο καθένα που πιστεύει στον Κύριο βρίσκεται άγγελος· εάν βέβαια δεν τον απομακρύνουμε με τα πονηρά μας έργα. Διότι όπως τις μέλισσες τις φυγαδεύει ο καπνός και τα περιστέρια τα εκδιώκει η δυσωδία, έτσι και τον άγγελο που είναι φύλακας της ζωής μας τον απομακρύνει ‘η πολύδακρυς και δυσώδης αμαρτία’. Εάν έχεις μέσα στη ψυχή σου έργα που αξίζουν αγγελικής προστασίας και κατοικεί μέσα σου νους πλούσιος στη γνώση της αλήθειας, τότε εξ αιτίας του πλούτου των τιμίων έργων της αρετής, θα εγκαταστήσει αναγκαία ο Θεός φρουρούς και φύλακες κοντά σου και θα σε περιβάλει με αγγελική φρουρά. Γι’ αυτό λέγει ο Δαυίδ· ‘Παρεμβαλεί άγγελος Κυρίου κύκλω των φοβουμένων αυτόν και ρύσεται αυτούς’ (Ψαλμ. 33,7).
»Σκέψου πόσο μεγάλη είναι η φύση των αγγέλων· ότι ο ένας άγγελος παρουσιάζεται με ολόκληρο στρατόπεδο και με πολυάριθμη παράταξη. Από το μέγεθος λοιπόν αυτού που σε φυλάσσει, σε χαρίζει ο Κύριος στρατοπεδεύουσα δύναμη· λόγω δε της δυνάμεως που έχει ο άγγελος, σε περιβάλλει τρόπον τινά από παντού και σε ασφαλίζει. Αυτό σημαίνει το ‘κύκλω’. Διότι όπως τα τείχη των πόλεων κτίζονται γύρω απ’ αυτές και εμποδίζουν τις επιθέσεις των εχθρών από παντού, έτσι και ο άγγελος μας φυλάγει και από εμπρός και από πίσω και από τα πλάγια. Κι όπως λέγει ο Δαυίδ σε άλλο ψαλμό του «θα πέσουν από το αριστερό μέρος σου χίλιοι νεκροί και μύριοι από το δεξιό σου και συ θα μείνεις άτρωτος. Διότι ο Κύριος θα διατάξει τους αγγέλους του να σε φυλάγουν σ’ όλες τις ενέργειες σου’ (Ψαλμ. 90,70)».
Συνεπώς αυτό που φέρνει τους αγγέλους κοντά μας είναι ο ενάρετος βίος. Είναι ο αγώνας για τη βίωση των εντολών του Χριστού και την αποφυγή της αμαρτίας. Ο αγώνας αυτός μερικές φορές προσλαμβάνει μεγάλη ένταση και απαιτεί αιματηρή προσπάθεια. Είναι αυτό που λέγει ο Ιωάννης της Κλίμακος, για τους μοναχούς βέβαια, ότι πρέπει να είναι η ζωή τους «βία φύσεως διηνεκής και φυλακή αισθήσεων ανελλιπής». Ας δούμε μερικά παραδείγματα.
Α΄. Έντονο αγώνα βίωσε και ο Χριστός ως άνθρωπος, όταν έζησε σαράντα μέρες στην έρημο με απόλυτη νηστεία, αγρυπνία και προσευχή και αντιμετώπισε τους πειρασμούς του διαβόλου εντελώς μόνος του. Η αμοιβή του, κατά το ανθρώπινο, ήταν μετά το τέλος της ασκήσεως και των πειρασμών να τον διακονούν άγγελοι. «Τότε αφίησιν αυτόν ο διάβολος και ιδού άγγελοι προσήλθον και διηκόνουν αυτώ» (Ματθ. 4,11).
Β΄. Τον Χριστό ενίσχυσε επίσης άγγελος στη κορυφαία στιγμή της δοκιμασίας του στο όρος των Ελαιών, όταν προσευχόταν εντελώς μόνος και εγκαταλειμμένος από τους μαθητές του να παρέλθει το ποτήριον του μαρτυρίου του. Τότε «ώφθη αυτώ άγγελος απ’ ουρανού ενισχύων αυτόν» (Λουκ. 22,4).
Γ΄. Ο προφήτης Δανιήλ στο 10ο κεφάλαιο της προφητείας του παρουσιάζεται να είναι γεμάτος αγωνία για το μέλλον των ομοεθνών του, οι οποίοι περνούσαν δύσκολες στιγμές εξόριστοι στην Βαβυλώνα και αλλάζοντας συνεχώς κυρίους. Από την υποτέλεια στους Βαβυλωνίους περάσανε στην υποτέλεια των Περσών και το μέλλον τους διαγραφόταν δυσοίωνο. Λοιπόν ο Δανιήλ χωρίς να είναι περίοδος νηστείας ή άλλη θρησκευτική ή εθνική επέτειος, αρχίζει να νηστεύει αυστηρότατα για τρεις ολόκληρες εβδομάδες, προσευχόμενος και στενάζων, χωρίς ν’ αλείφεται με μύρα για να του αποκαλύψει ο Θεός τι θα γίνει με το λαό του. Και πράγματι αξιώνεται φοβεράς και μεγαλοπρεπούς οπτασίας αγγέλου που απεστάλη από το θεό για να τον ενισχύσει και να του υποσχεθεί ότι ο Θεός φροντίζει για το έθνος του.
Δ΄. Οι άγγελοι στους αγωνιστές που «βιάζουν» τον εαυτό τους κατ’ αυτό τον τρόπο, μερικές φορές, δεν εμφανίζονται ενώ ζουν οι άγιοι και αγωνίζονται. Εμφανίζονται όμως μετά θάνατον, προς επιβράβευση της αρετής τους. Η περικοπή του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου (Λουκ. 16,19-31) είναι χαρακτηριστική. Ο Λάζαρος φτωχός σε απόλυτο βαθμό -δεν είχε ούτε ψίχουλο- ήταν συγχρόνως και άρρωστος και αδύνατος, σε τέτοιο βαθμό, που δεν μπορούσε να διώξει ούτε τα σκυλιά που γλύφανε τις πληγές του. Ήταν ένας πάμφτωχος ζωντανός νεκρός. Αβοήθητος, τελείως μόνος, χωρίς κανένα δικό του. ΄Εβλεπε τον πλούσιο απέναντι του να φορά εκκεντρικά ρούχα, να γλεντά καθημερινά, να μη έχει κανένα πρόβλημα, να είναι απόλυτα υγιής, να έχει πλήθος επισκέπτες. Δεν ήξερε τότε για ανάσταση νεκρών, για κρίση και αμοιβή. Κι όμως δεν διαμαρτύρεται, δεν λέγει που είναι ο Θεός, που είναι η θεία του πρόνοια. Δεν τον βλασφημεί, όπως δυστυχώς συνηθίζουν πολλοί. Δεν μισεί τον πλούσιο, δεν τον καταριέται, δεν τον φθονεί. Υπομένει τα δεινά αδιαμαρτύρητα και εν ευχαριστία και δοξολογία προς το Θεό. Κι όμως σημάδι θείας παρηγοριάς και ενισχύσεως πουθενά. Στους πολύ δυνατούς αγίους ο Θεός δεν εμφανίζεται καθόλου, κάποτε, ούτε οι άγγελοί του. Όταν όμως πέθανε ο Λάζαρος τότε άγγελοι τον συνόδευσαν τιμητικά στον κόλπο του Αβραάμ δηλαδή στον παράδεισο. Πέθανε και ο πλούσιος· ποιος τον συνόδευσε αυτόν; Οι δαίμονες απαντά ο ι. Χρυσόστομος.
Ε΄. Την παρουσία αγγέλων μετά θάνατον, την συναντούμε και στο τέλος του αγίου Ανδρέα, του κατά Χριστόν σαλού. Αντιγράφουμε από το συναξάρι του· «Τον σήκωσαν δύο άνδρες· χωρίς να τον έχουν φροντίσει, χωρίς να τον έχουν πλύνει, χωρίς θυμίαμα και ψαλμωδίες και πήγαιναν να τον θάψουν σ’ ένα κοινοτάφιο. Όταν έφθασαν στο σπίτι ενός Εβραίου, φάνηκε να δοξολογείται το λείψανο του αγίου από πλήθος ανθρώπων που έψαλλαν γλυκύτατα και άλλοι τον προέπεμπαν και άλλοι τον ακολουθούσαν. Βγήκε ο Εβραίος στο παράθυρο σαν άκουσε τις τόσες ψαλμωδίες και σκύβοντας είδε μόνον δύο φτωχαδάκια να σηκώνουν το λείψανο του οσίου. Και τότε είπε· ‘Είσαι ευτυχής σαλέ, γιατί μη έχοντας ανθρώπους να σε ψάλουν έχεις τις επουράνιες δυνάμεις να σε τιμούν με ύμνους’». Τι μεγάλα δώρα παίρνεις όταν πεθαίνεις μόνος και αβοήθητος!
Μήπως θα πρέπει να ζηλέψουμε και εμείς αυτή τη συντροφιά των αγγέλων αδιαφορώντας τι δοκιμασίες θα περάσουμε για να τη πετύχουμε;
Σύναξις των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Ασωμάτων και Ουράνιων Αγγελικών Ταγμάτων
Κατά την Άγια Γραφή οι άγγελοι στέλνονται από το Θεό με μορφή ορατή (οι άγγελοι είναι αόρατα αγαθά πνεύματα κοντά στο, Θεό) σε σπουδαίες ιστορικές περιστάσεις, που πρόκειται να εκδηλωθεί ή να εκτελεσθεί κάποια μεγάλη θεία θέληση.
Τη σχέση, τώρα, που έχουν οι άγγελοι με το Θεό και τους ανθρώπους, καθώς και την αποστολή τους, βλέπουμε επίσης μέσα στην Αγία Γραφή. Και ιδιαίτερα, στους Ψαλμούς 33, στίχ. 8 και 90, στίχ. 10-12, στη δε Καινή Διαθήκη, Ματθ. ιη' στίχ. 10, καθώς επίσης και στην προς Εβραίους επιστολή, κεφ. α' στίχ. 14, όπου ο συγγραφέας αναφωνεί: «οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν;». Δηλαδή, δεν είναι όλοι οι άγγελοι πνεύματα υπηρετικά, τα όποια ενεργούν όχι από δική τους πρωτοβουλία, αλλά αποστέλλονται από το Θεό για να υπηρετήσουν εκείνους που μέλλουν να κληρονομήσουν την αιώνια ζωή; Επικεφαλής των αγγελικών δυνάμεων είναι οι αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ. Τον Μιχαήλ συναντάμε στην Παλαιά Διαθήκη. π.χ. όταν ο Αβραάμ μέλλει να θυσιάσει τον Ισαάκ, στον Ιησού του Ναυή, στον Ηλία, στον Λώτ, για να τον σώσει όταν ο Θεός αποφάσισε να καταστρέψει τα Γόμορα, στον Πατριάρχη Ιακώβ, στον μάντη Βαρλαάμ και άλλου. Επίσης ο Μιχαήλ, ήταν αυτός που οδήγησε το λαό του Ισραήλ στη φυγή από την Αίγυπτο. Τον Γαβριήλ συναντάμε στην Καινή Διαθήκη, όπως στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και άλλου. Στην μνήμη, λοιπόν, των αποστολών και του έργου πού επιτελούν οι άγγελοι, η Εκκλησία μας όρισε τη γιορτή της 8ης Νοεμβρίου. Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο για τον κόσμο των Αγγέλων, μπορείτε να διαβάσετεεδώ. |
Ἀπολυτίκιον Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης. Τῆς ἀνάρχου Τριάδος λειτουργοὶ οἱ ἀσώματοι, τῶν ἀκαταλύπτων οἱ πρῶτοι, μυστηρίων ἐκφάντορες, σὺν Θρόνοις Χερουβεὶμ καὶ Σεραφείμ, Δυνάμεις Ἐξουσίαι καὶ Ἀρχαί, Κυριότητες Ἀρχάγγελοι οἱ λαμπροί, καὶ Ἄγγελοι ὑμνείσθωσαν. Δόξα τῷ ὑποστήσαντι ὑμᾶς, δόξα τῷ καταλάμποντι, δόξα τῷ ὑμνουμένῳ δι’ ὑμῶν, τρισαγίοις ᾄσμασι. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Τῶν οὐρανίωv στρατιῶν Ἀρχιστράτηγοι, δυσωποῦμεv ὑμᾶς ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι, ἵvα ταῖς ὑμῶv δεήσεσι, τειχίσητε ἡμᾶς, σκέπῃ τῶν πτερύγωv, τῆς ἀΰλου ὑμῶν δόξης, φρουροῦvτες ἡμᾶς προσπίπτοντας, ἐκτεvῶς καὶ βοῶντας· Ἐκ τῶν κινδύνων λυτρώσασθε ἡμᾶς, ὡς Ταξιάρχαι τῶν ἄνω Δυνάμεων. |
Πέμπτη 7 Νοεμβρίου 2013
«Τήν νύκτα εἶναι ἀνοικτός ὁ οὐρανός»
Μὲ τὸν καθηγούμενο τῆς Μονῆς Καρακάλλου Ἀρχιμ. Φιλόθεο, γιὰ τὴν προσευχὴ καὶ τὶς δεισιδαιμονίες
«Τὴ νύκτα ὁ προσευχόμενος νιώθει ἀκόμη πιὸ καθαρὰ τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ»
Συνομιλία μὲ τὸν καθηγούμενο τῆς Μονῆς Καρακάλλου
Ἀρχιμανδρίτη Φιλόθεο.
Τοῦ Μανώλη Μελινοῦ
Θεολόγου συγγραφέως,
Διευθυντοῦ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἱ. Συνόδου
ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», 12.10.2013
–Μ. Μ.: Γέροντα, ἀναφέρομαι στὸν κανόνα τοῦ μοναχοῦ στὸ κελὶ καὶ στὴν ἀκολουθία ποὺ τελεῖται στὸ καθολικὸ τὴ νύκτα. Γιατί σηκώνεσθε «ἄγρια μεσάνυκτα», ὅπως λένε; Θὰ μπορούσατε νὰ σηκώνεσθε -συγχωρῆστε μου τὴ θέση, τὸ λέγω ἔτσι γιὰ νὰ βοηθήσω τὴ συζήτηση, εἶναι προφανῶς ρητορικὸ τὸ ἐρώτημα- στὶς 7 τὸ πρωὶ νὰ πᾶτε στὴ Λειτουργία, νὰ κάνετε τὴν ἀκολουθία σας ἢ στὸ κελί σας κατὰ μόνας· ὅμως τὴν ἡμέρα. Αὐτό, γιὰ νὰ ξεκουρασθεῖ φυσιολογικῶς τὸ σαρκίον τὴ νύκτα. Γιατί ὅμως ὅλη τὴ νύκτα οἱ Ἁγιορεῖται συνεχῶς παιδεύετε τὸ σαρκίον σας μέσα στὸ σκάμμα σας τὸ προσωπικό, στὸ κελί σας, μὲ τὸν κανόνα σας, μὲ τὸ κομποσχοίνι σας, μὲ τὴν ἀδιάλειπτη εὐχή, μὲ τὶς ἀκολουθίες σας ἐν συναχείᾳ στὸ καθολικό, μὲ τὶς ἀγρυπνίες, αὐτὲς τὶς περίφημες ὁλονυκτίες τὶς ἁγιορειτικές, ποὺ διαρκοῦν 16 ὁλόκληρες ὧρες κ.λπ. Γιατί ὅλη τὴ νύκτα, Γέροντα; Τί διαφορετικὸ ἔχει ἡ νύκτα; Τί παραπάνω ἔχει ἡ νύκτα, ποὺ προσφέρεται γιὰ τὴν προσευχή; – Ἀρχιμ. Φ. Κς: Μοῦ θέτουν πολλοὶ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα ὅταν συζητοῦμε ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ ἔξω ποὺ ἐξομολογῶ. Καλά, λένε, χάθηκε ἡ μέρα νὰ τὸ κάνετε αὐτό; Πρέπει νὰ εἶναι νύκτα; Χμ, καὶ ὅμως, ἡ νύκτα εἶναι ἀναντικατάστατη. Ἡ κατάνυξη τῆς νύκτας, τὸ σκοτάδι, ἡ κατανυκτικὴ αὐτὴ ἀτμόσφαιρα!.. Τὰ μεσάνυκτα ἰδιαίτερα εἶναι ὥρα τόσο ὡραία, τόσο κατανυκτική! Αὐτὴ ἡ ὥρα εἶναι ἀναντικατάστατη. Εἶναι τέτοια, ποὺ δημιουργεῖ διάθεση προσευχῆς· κατανύσσει τὴν ψυχή. Τὴν ἔφεση, ποὺ δίνει στὴν ψυχὴ ἐκείνη ἡ ὥρα, δὲν μπορεῖ νὰ τὴ δώσει ἡ μέρα.
. Βέβαια, μὴν παρεξηγηθῶ: Πάντοτε, κάθε ὥρα μπορεῖ καὶ πρέπει νὰ προσεύχεται κανείς, ὅλη τὴν ἡμέρα. Ὅλες οἱ ὧρες εἶναι καλὲς καὶ δύναται ὁ ἄνθρωπος νὰ προσευχηθεῖ. Πολὺ περισσότερον ὅμως τὴ νύκτα.
– Μ. Μ.: Τὴ νύκτα εἶναι «ἀνοικτὸς ὁ οὐρανὸς», ποὺ λένε;
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Βεβαίως, μποροῦμε νὰ τὸ ποῦμε κι ἔτσι. Εἶναι ὄμορφη ἡ ἔκφραση αὐτή. Τὴ νύκτα ὁ προσευχόμενος νιώθει πιὸ καθαρὰ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἡ πνευματικὴ ἀνάταση ἐπιτυγχάνεται τὴ νύκτα πιὸ εὔκολα. Ὅμως, καὶ τὸ ὅτι ὁ μοναχὸς ἀγρυπνεῖ καὶ θυσιάζει τὸ βόλεμα τοῦ σώματος, τὴ φυσικὴν ἀνάπαυσή του στερούμενος τὸν ὕπνο του, εἶναι πολὺ σημαντικό. Καταθέτει στὰ πόδια τοῦ Χριστοῦ κάτι ἀπὸ τὸν ἑαυτό του.
–Μ. Μ.: Δίνει αἷμα καὶ λαμβάνει πνεῦμα, Γέροντα.
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Ναί, μάλιστα· ὄντως. Τὴν ὥρα ποὺ οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι κοιμοῦνται καὶ ἀναπαύονται, ἐκεῖνος προσπαθεῖ μὲ βία νὰ συγκρατήσει τὸν ἑαυτό του -τὸν νοῦ, τὴ σκέψη, τὴ διάθεσή του- καὶ νὰ τὸν ἀνυψώσει πρὸς τὸν Θεόν. Ὅλη αὐτὴ ἡ προσπάθεια εἶν’ εὐάρεστη τῷ Κυρίῳ· ἀσφαλῶς, ἐπιβραβεύεται κι ἐπαινεῖται…
. Σᾶς εἶπα προηγουμένως ὅτι ἐκτὸς τῶν μοναχῶν καὶ λαϊκοὶ ἀδελφοὶ ἔχουν τὴν εὐλογημένη συνήθεια νὰ κάνουν νυκτερινὴ προσευχήν. Ἐπίσης, ἐξαιρετικὲς εὐκαιρίες εἶναι οἱ μικρὲς ἀγρυπνίες ποὺ κάνουν οἱ ἐνοριακοὶ ναοί. Ἡ ἀγρυπνία στὸν κόσμον εἶναι πολὺ καρποφόρα κι εὐεργετική. Καμαρώνω καὶ θαυμάζω τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρισκομένους ἀδελφούς, οἱ ὁποῖοι δὲν χάνουν τέτοιες εὐλογημένες εὐκαιρίες. Τὸν δὲ ὑπόλοιπο χρόνον ἀγρυπνοῦν προσευχόμενοι -ὅσο τοὺς τὸ ἐπιτρέπουν οἱ συνθῆκες ζωῆς- μερικὲς ὧρες κάθε νύκτα.
– Μ. Μ.: Γέροντα, ἀπ’ ὅσο ἔχω πληροφορηθεῖ, οἱ πατέρες τοῦ κοινοβίου σας ἐργάζονται ὅλως ἰδιαιτέρως τὴ νοερὰ προσευχή…
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Σὲ ὅλα τὰ μοναστικὰ καθιδρύματα τοῦ Ὄρους, ὅπως ἐπίσης καὶ στὶς ἐν τῷ κόσμῳ μονές, τὸ ἴδιο γίνεται· γίνεται μεγάλη προσπάθεια. Κυρίως στὴν ἐποχή μας, ποὺ οἱ πνευματικοὶ ἄνθρωποι ξεδιψοῦν διαβάζοντας πνευματικὰ βιβλία, βίους ἁγίων, πατερικά, ὁ ζῆλος καὶ οἱ γνώσεις ἔχουν αὐξηθεῖ. Οἱ μοναχοὶ εἶναι πιὸ συνειδητοποιημένοι, πιὸ εὐαισθητοποιημένοι. Προσπαθοῦν φιλοπόνως νὰ κάνουν τὸν ἀγώνα τους μέρα καὶ νύκτα, εἴτε κατὰ μόνας εἴτε στὴν κοινὴ προσευχὴ στὸ πλαίσιο τῶν ἀκολουθιῶν. Γιὰ σκεφθεῖτε, βέβαια, ὅτι ἰσοβίως ὁ μοναχὸς σηκώνεται κάθε νύκτα, κάθε βράδυ γιὰ νὰ κάνει τὸ ἱερὸ καθῆκον του, νὰ δώσει τὸ προσευχητικὸ «παρών», ν’ ἀγωνισθεῖ καὶ νὰ πολεμήσει… Κι ἂν ἀκόμα εἶναι ἀδιάθετος, δὲν τοῦ πάει ἡ καρδιά του νὰ μὴν ἀγρυπνήσει!.. Ἔστω καὶ μὲ κόπο θὰ κάνει τὸν κανόνα του. Βοηθεῖ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ.
– Μ. Μ.: Γέροντα, σήμερα ὑπάρχουν μοναχοὶ ποὺ φθάνουν στὰ βαθιὰ νερὰ τῆς νοερᾶς προσευχῆς μὲ τὴν ἀναπνοήν; Ὑπάρχουν σήμερα μοναχοὶ ποὺ προσεύχονται μὲ τὴν καρδιά, μὲ τοὺς παλμοὺς τῆς καρδιᾶς τους;
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Δὲν εἶναι δυνατὸν -ἀπὸ καμίαν ἐποχὴ- νὰ λείψουν αὐτὰ τὰ χαρίσματα, μάλιστα· ὑπάρχουν καὶ στὶς ἡμέρες μας πατέρες ποὺ βρίσκονται σὲ αὐτὰ τὰ μέτρα. Ἀκόμη καὶ τὸν ἐλάχιστο χρόνο, ποὺ κοιμοῦνται, τὴν προσευχητικὴ σκυτάλη παίρνει ἡ καρδιὰ μὲ τοὺς παλμούς της! Δὲν θὰ λείψουν ποτὲ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Μπορεῖ νὰ εἶναι λιγότεροι στὴν ἐποχή μας· δὲν θὰ λείψουν ὅμως ποτέ. Ὅλων βέβαια τῶν πατέρων ὁ ἀγώνας εἶναι ἀξιόλογος καὶ θαυμαστός. Μερικοὶ ἀπὸ αὐτοὺς -ἡ θεία χάρις γνωρίζει τοὺς βαθύτερους λόγους- ἔχουν μίαν ἔφεση, μία δυνατότητα μεγαλύτερη καὶ φθάνουν σὲ αὐτὰ τὰ μέτρα. Αὐτό, βεβαίως, δὲν εἶναι γιὰ ὅλους· εἶναι γι’ αὐτοὺς ποὺ γνωρίζει ὁ Κύριος… Ὅλοι ὅμως προσπαθοῦν καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ ἔχει σημασίαν. Ὁ Θεὸς βλέπει τὴν προσπάθειαν ὅλων, τὴν πρόθεσή τους, καὶ τοὺς κατατάσσει καὶ αὐτοὺς κοντὰ στοὺς ἀριστεῖς. Ὁ ἐτάζων καρδίας καὶ νεφροὺς Κύριος γνωρίζει τὸν πόθο, τὸν ἀγώνα καὶ τὴν προσπάθειά τους καὶ τοὺς τὸ ἀναγνωρίζει.
–Μ. Μ.: Ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ἐπικοινωνίας μας, ἅγιε καθηγούμενε, ἐδῶ στ’ ὄμορφο ἀρχονταρίκι τοῦ μοναστηριοῦ σας ποὺ βλέπει πρὸς τὴ θάλασσα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, παρατηρῶ ὅτι τὸ κομποσχοίνι δὲν ἔχει λείψει ἀπὸ τὰ χέρια σας. Οἱ κόμποι ἀδιακόπως «τρέχουν». Σεῖς ὁμιλεῖτε καὶ τὰ δάκτυλά σας «καταπίνουν» χιλιάδες κόμπους…
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Εἶναι ἀπό… συνήθειαν, εὐλογημένε… Μακάρι καὶ ὁ νοῦς μου νὰ εἶν’ ἐκεῖ. Ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ τὰ κάνει ὅλα. Διαβάζουμε ὅτι τὸν παλαιὸν καιρὸν οἱ μοναχοὶ χρησιμοποιοῦσαν πολλοὺς τρόπους γιὰ νὰ «κρατοῦν» τὸν νοῦ τους· ἄλλοι μὲ πετραδάκια, ἄλλοι μὲ ἀριθμητήρια, ἄλλοι εἶχαν ἐφεύρει σκοινιὰ μὲ κόμπους ἁπλούς. Ἐννοῶ ὅτι οἱ ἀρχικοὶ κόμποι δὲν ἦσαν φτιαγμένοι ἀπὸ σταυρούς. Ὁ διάβολος λοιπόν… ἔλυνε τοὺς κόμπους, τοὺς μπέρδευε γιὰ νὰ μὴν μποροῦν οἱ πατέρες νὰ προσευχηθοῦν… Κάποτε ἄγγελος Κυρίου ἔδειξε στὸν ἅγιο Παχώμιο πῶς νὰ πλέκει κομποσχοίνι μ’ ἐννέα σταυροὺς ὁ κάθε κόμπος, γιὰ νὰ συμβολίζονται τὰ ἐννέα ἀγγελικὰ τάγματα, ὥστε νὰ μὴν τοὺς λύνει ὁ Σατανᾶς! Ἐννέα σταυροὶ στὸν κάθε κόμπο καί, ὅπως εἶναι λογικό, καίγεται ὁ πονηρός· ποῦ ν’ ἀκουμπήσει!..
. Σήμερα βλέπω ποὺ τὰ φοροῦν πολλοί, μερικοὶ καὶ «γιὰ τὴ μόδα»· δὲν πειράζει. Καλύτερα νὰ φοροῦν κομποσχοίνι γιὰ τὴ μόδα -καὶ νὰ εὐλογοῦνται ἀπὸ τόσους σταυροὺς- παρὰ νὰ φοροῦν ὁτιδήποτε ἄλλο. Στὸ κάτω κάτω πολλοὶ σὺν τῷ χρόνῳ τὸ χρησιμοποιοῦν συνειδητά, σὰν μέσο διευκολύνσεως τῆς προσευχῆς. Βεβαίως, ὑπάρχει καὶ μία μερίδα ἀνθρώπων ποὺ τὸ χρησιμοποιεῖ δεισιδαιμονικά, γιὰ «γούρι»!
– Μ. Μ.: Οἱ δεισιδαιμονίες στὴν ἐποχή μας δίνουν καὶ παίρνουν, Γέροντα. Κάποιοι κτυποῦν ξύλο, ὅταν ἀκούσουν ἢ ποῦν κάτι κακό. Ἄλλοι ὠχριοῦν ἅμα δοῦν μαύρη γάτα ἢ νεκροφόρα πρωὶ Δευτέρας καὶ φτύνουν στὸν κόρφο τους ἢ κουνιοῦνται ἀπὸ τὴ θέση τους…
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Μᾶς κοροϊδεύει ὁ πονηρός… Ἀπὸ τὰ φυσικὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς μας προσπαθεῖ νὰ βγάλει τὰ δικά του «κέρδη». Προσπαθεῖ νὰ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ φοβᾶται τὸν ἴσκιο του, γιὰ νὰ πάψει νὰ νιώθει ἐλεύθερος. Ἀντὶ ὁ ἄνθρωπος νὰ καταφεύγει στὴν Ἐκκλησία -ὅπου καὶ ὅπως πρέπει-, τρέχει στὶς καφετζοῦδες, στὶς χαρτορίχτρες, στὰ μέντιουμ, στὶς ξεματιάστρες γιὰ νὰ χάσει τὴν ψυχή του. Μᾶς γελοιοποιεῖ ὁ Σατανᾶς μὲ ὅλ’ αὐτά. Γιὰ ποιὸν λόγο νὰ εἴμαστ’ ἐξαρτημένοι ἀπὸ αὐτὲς τὶς γελοιότητες; Πρέπει νὰ γίνουμε -ὅπως μᾶς ἐδημιούργησε καὶ μᾶς θέλει ὁ Θεὸς- ἐλεύθεροι. Ὁ Χριστὸς μᾶς ἐλευθέρωσε ἀπὸ τὴν τυραννία τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ θανάτου. Πότε θὰ τὸ καταλάβουμε αὐτὸ καὶ θὰ τὸ χαροῦμε; Δὲν πρέπει νὰ φοβόμαστε πράγματα ποὺ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ φοβόμαστε. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπουμε, μὲ τὸν τρόπο μας, στὸν πονηρὸ νὰ μᾶς ἔχει δεμένους μὲ αὐτὰ τὰ δεσμά, νὰ μᾶς ἄγει καὶ νὰ μᾶς φέρει… Μπορεῖ ὅλ’ αὐτὰ σὲ πρώτη φάση νὰ προξενοῦν θυμηδίαν· ἀπὸ ἕνα σημεῖον ὅμως κι ἔπειτα ὁ ἄνθρωπος παθαίνει ἕνα σωρὸ ψυχικὲς ἀνωμαλίες… Λυπᾶμαι, πονᾶ ἡ καρδιά μου βλέποντας ἀνθρώπους -μάλιστα μορφωμένους, ἐπιστήμονας- οἱ ὁποῖοι ἔχουν τέτοιες ἐξαρτήσεις καὶ φοβίες…
Διευθυντοῦ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἱ. Συνόδου
ἐφημ. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», 12.10.2013
–Μ. Μ.: Γέροντα, ἀναφέρομαι στὸν κανόνα τοῦ μοναχοῦ στὸ κελὶ καὶ στὴν ἀκολουθία ποὺ τελεῖται στὸ καθολικὸ τὴ νύκτα. Γιατί σηκώνεσθε «ἄγρια μεσάνυκτα», ὅπως λένε; Θὰ μπορούσατε νὰ σηκώνεσθε -συγχωρῆστε μου τὴ θέση, τὸ λέγω ἔτσι γιὰ νὰ βοηθήσω τὴ συζήτηση, εἶναι προφανῶς ρητορικὸ τὸ ἐρώτημα- στὶς 7 τὸ πρωὶ νὰ πᾶτε στὴ Λειτουργία, νὰ κάνετε τὴν ἀκολουθία σας ἢ στὸ κελί σας κατὰ μόνας· ὅμως τὴν ἡμέρα. Αὐτό, γιὰ νὰ ξεκουρασθεῖ φυσιολογικῶς τὸ σαρκίον τὴ νύκτα. Γιατί ὅμως ὅλη τὴ νύκτα οἱ Ἁγιορεῖται συνεχῶς παιδεύετε τὸ σαρκίον σας μέσα στὸ σκάμμα σας τὸ προσωπικό, στὸ κελί σας, μὲ τὸν κανόνα σας, μὲ τὸ κομποσχοίνι σας, μὲ τὴν ἀδιάλειπτη εὐχή, μὲ τὶς ἀκολουθίες σας ἐν συναχείᾳ στὸ καθολικό, μὲ τὶς ἀγρυπνίες, αὐτὲς τὶς περίφημες ὁλονυκτίες τὶς ἁγιορειτικές, ποὺ διαρκοῦν 16 ὁλόκληρες ὧρες κ.λπ. Γιατί ὅλη τὴ νύκτα, Γέροντα; Τί διαφορετικὸ ἔχει ἡ νύκτα; Τί παραπάνω ἔχει ἡ νύκτα, ποὺ προσφέρεται γιὰ τὴν προσευχή; – Ἀρχιμ. Φ. Κς: Μοῦ θέτουν πολλοὶ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα ὅταν συζητοῦμε ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ ἔξω ποὺ ἐξομολογῶ. Καλά, λένε, χάθηκε ἡ μέρα νὰ τὸ κάνετε αὐτό; Πρέπει νὰ εἶναι νύκτα; Χμ, καὶ ὅμως, ἡ νύκτα εἶναι ἀναντικατάστατη. Ἡ κατάνυξη τῆς νύκτας, τὸ σκοτάδι, ἡ κατανυκτικὴ αὐτὴ ἀτμόσφαιρα!.. Τὰ μεσάνυκτα ἰδιαίτερα εἶναι ὥρα τόσο ὡραία, τόσο κατανυκτική! Αὐτὴ ἡ ὥρα εἶναι ἀναντικατάστατη. Εἶναι τέτοια, ποὺ δημιουργεῖ διάθεση προσευχῆς· κατανύσσει τὴν ψυχή. Τὴν ἔφεση, ποὺ δίνει στὴν ψυχὴ ἐκείνη ἡ ὥρα, δὲν μπορεῖ νὰ τὴ δώσει ἡ μέρα.
. Βέβαια, μὴν παρεξηγηθῶ: Πάντοτε, κάθε ὥρα μπορεῖ καὶ πρέπει νὰ προσεύχεται κανείς, ὅλη τὴν ἡμέρα. Ὅλες οἱ ὧρες εἶναι καλὲς καὶ δύναται ὁ ἄνθρωπος νὰ προσευχηθεῖ. Πολὺ περισσότερον ὅμως τὴ νύκτα.
– Μ. Μ.: Τὴ νύκτα εἶναι «ἀνοικτὸς ὁ οὐρανὸς», ποὺ λένε;
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Βεβαίως, μποροῦμε νὰ τὸ ποῦμε κι ἔτσι. Εἶναι ὄμορφη ἡ ἔκφραση αὐτή. Τὴ νύκτα ὁ προσευχόμενος νιώθει πιὸ καθαρὰ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἡ πνευματικὴ ἀνάταση ἐπιτυγχάνεται τὴ νύκτα πιὸ εὔκολα. Ὅμως, καὶ τὸ ὅτι ὁ μοναχὸς ἀγρυπνεῖ καὶ θυσιάζει τὸ βόλεμα τοῦ σώματος, τὴ φυσικὴν ἀνάπαυσή του στερούμενος τὸν ὕπνο του, εἶναι πολὺ σημαντικό. Καταθέτει στὰ πόδια τοῦ Χριστοῦ κάτι ἀπὸ τὸν ἑαυτό του.
–Μ. Μ.: Δίνει αἷμα καὶ λαμβάνει πνεῦμα, Γέροντα.
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Ναί, μάλιστα· ὄντως. Τὴν ὥρα ποὺ οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι κοιμοῦνται καὶ ἀναπαύονται, ἐκεῖνος προσπαθεῖ μὲ βία νὰ συγκρατήσει τὸν ἑαυτό του -τὸν νοῦ, τὴ σκέψη, τὴ διάθεσή του- καὶ νὰ τὸν ἀνυψώσει πρὸς τὸν Θεόν. Ὅλη αὐτὴ ἡ προσπάθεια εἶν’ εὐάρεστη τῷ Κυρίῳ· ἀσφαλῶς, ἐπιβραβεύεται κι ἐπαινεῖται…
. Σᾶς εἶπα προηγουμένως ὅτι ἐκτὸς τῶν μοναχῶν καὶ λαϊκοὶ ἀδελφοὶ ἔχουν τὴν εὐλογημένη συνήθεια νὰ κάνουν νυκτερινὴ προσευχήν. Ἐπίσης, ἐξαιρετικὲς εὐκαιρίες εἶναι οἱ μικρὲς ἀγρυπνίες ποὺ κάνουν οἱ ἐνοριακοὶ ναοί. Ἡ ἀγρυπνία στὸν κόσμον εἶναι πολὺ καρποφόρα κι εὐεργετική. Καμαρώνω καὶ θαυμάζω τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρισκομένους ἀδελφούς, οἱ ὁποῖοι δὲν χάνουν τέτοιες εὐλογημένες εὐκαιρίες. Τὸν δὲ ὑπόλοιπο χρόνον ἀγρυπνοῦν προσευχόμενοι -ὅσο τοὺς τὸ ἐπιτρέπουν οἱ συνθῆκες ζωῆς- μερικὲς ὧρες κάθε νύκτα.
– Μ. Μ.: Γέροντα, ἀπ’ ὅσο ἔχω πληροφορηθεῖ, οἱ πατέρες τοῦ κοινοβίου σας ἐργάζονται ὅλως ἰδιαιτέρως τὴ νοερὰ προσευχή…
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Σὲ ὅλα τὰ μοναστικὰ καθιδρύματα τοῦ Ὄρους, ὅπως ἐπίσης καὶ στὶς ἐν τῷ κόσμῳ μονές, τὸ ἴδιο γίνεται· γίνεται μεγάλη προσπάθεια. Κυρίως στὴν ἐποχή μας, ποὺ οἱ πνευματικοὶ ἄνθρωποι ξεδιψοῦν διαβάζοντας πνευματικὰ βιβλία, βίους ἁγίων, πατερικά, ὁ ζῆλος καὶ οἱ γνώσεις ἔχουν αὐξηθεῖ. Οἱ μοναχοὶ εἶναι πιὸ συνειδητοποιημένοι, πιὸ εὐαισθητοποιημένοι. Προσπαθοῦν φιλοπόνως νὰ κάνουν τὸν ἀγώνα τους μέρα καὶ νύκτα, εἴτε κατὰ μόνας εἴτε στὴν κοινὴ προσευχὴ στὸ πλαίσιο τῶν ἀκολουθιῶν. Γιὰ σκεφθεῖτε, βέβαια, ὅτι ἰσοβίως ὁ μοναχὸς σηκώνεται κάθε νύκτα, κάθε βράδυ γιὰ νὰ κάνει τὸ ἱερὸ καθῆκον του, νὰ δώσει τὸ προσευχητικὸ «παρών», ν’ ἀγωνισθεῖ καὶ νὰ πολεμήσει… Κι ἂν ἀκόμα εἶναι ἀδιάθετος, δὲν τοῦ πάει ἡ καρδιά του νὰ μὴν ἀγρυπνήσει!.. Ἔστω καὶ μὲ κόπο θὰ κάνει τὸν κανόνα του. Βοηθεῖ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ.
– Μ. Μ.: Γέροντα, σήμερα ὑπάρχουν μοναχοὶ ποὺ φθάνουν στὰ βαθιὰ νερὰ τῆς νοερᾶς προσευχῆς μὲ τὴν ἀναπνοήν; Ὑπάρχουν σήμερα μοναχοὶ ποὺ προσεύχονται μὲ τὴν καρδιά, μὲ τοὺς παλμοὺς τῆς καρδιᾶς τους;
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Δὲν εἶναι δυνατὸν -ἀπὸ καμίαν ἐποχὴ- νὰ λείψουν αὐτὰ τὰ χαρίσματα, μάλιστα· ὑπάρχουν καὶ στὶς ἡμέρες μας πατέρες ποὺ βρίσκονται σὲ αὐτὰ τὰ μέτρα. Ἀκόμη καὶ τὸν ἐλάχιστο χρόνο, ποὺ κοιμοῦνται, τὴν προσευχητικὴ σκυτάλη παίρνει ἡ καρδιὰ μὲ τοὺς παλμούς της! Δὲν θὰ λείψουν ποτὲ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Μπορεῖ νὰ εἶναι λιγότεροι στὴν ἐποχή μας· δὲν θὰ λείψουν ὅμως ποτέ. Ὅλων βέβαια τῶν πατέρων ὁ ἀγώνας εἶναι ἀξιόλογος καὶ θαυμαστός. Μερικοὶ ἀπὸ αὐτοὺς -ἡ θεία χάρις γνωρίζει τοὺς βαθύτερους λόγους- ἔχουν μίαν ἔφεση, μία δυνατότητα μεγαλύτερη καὶ φθάνουν σὲ αὐτὰ τὰ μέτρα. Αὐτό, βεβαίως, δὲν εἶναι γιὰ ὅλους· εἶναι γι’ αὐτοὺς ποὺ γνωρίζει ὁ Κύριος… Ὅλοι ὅμως προσπαθοῦν καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ ἔχει σημασίαν. Ὁ Θεὸς βλέπει τὴν προσπάθειαν ὅλων, τὴν πρόθεσή τους, καὶ τοὺς κατατάσσει καὶ αὐτοὺς κοντὰ στοὺς ἀριστεῖς. Ὁ ἐτάζων καρδίας καὶ νεφροὺς Κύριος γνωρίζει τὸν πόθο, τὸν ἀγώνα καὶ τὴν προσπάθειά τους καὶ τοὺς τὸ ἀναγνωρίζει.
–Μ. Μ.: Ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ἐπικοινωνίας μας, ἅγιε καθηγούμενε, ἐδῶ στ’ ὄμορφο ἀρχονταρίκι τοῦ μοναστηριοῦ σας ποὺ βλέπει πρὸς τὴ θάλασσα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, παρατηρῶ ὅτι τὸ κομποσχοίνι δὲν ἔχει λείψει ἀπὸ τὰ χέρια σας. Οἱ κόμποι ἀδιακόπως «τρέχουν». Σεῖς ὁμιλεῖτε καὶ τὰ δάκτυλά σας «καταπίνουν» χιλιάδες κόμπους…
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Εἶναι ἀπό… συνήθειαν, εὐλογημένε… Μακάρι καὶ ὁ νοῦς μου νὰ εἶν’ ἐκεῖ. Ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ τὰ κάνει ὅλα. Διαβάζουμε ὅτι τὸν παλαιὸν καιρὸν οἱ μοναχοὶ χρησιμοποιοῦσαν πολλοὺς τρόπους γιὰ νὰ «κρατοῦν» τὸν νοῦ τους· ἄλλοι μὲ πετραδάκια, ἄλλοι μὲ ἀριθμητήρια, ἄλλοι εἶχαν ἐφεύρει σκοινιὰ μὲ κόμπους ἁπλούς. Ἐννοῶ ὅτι οἱ ἀρχικοὶ κόμποι δὲν ἦσαν φτιαγμένοι ἀπὸ σταυρούς. Ὁ διάβολος λοιπόν… ἔλυνε τοὺς κόμπους, τοὺς μπέρδευε γιὰ νὰ μὴν μποροῦν οἱ πατέρες νὰ προσευχηθοῦν… Κάποτε ἄγγελος Κυρίου ἔδειξε στὸν ἅγιο Παχώμιο πῶς νὰ πλέκει κομποσχοίνι μ’ ἐννέα σταυροὺς ὁ κάθε κόμπος, γιὰ νὰ συμβολίζονται τὰ ἐννέα ἀγγελικὰ τάγματα, ὥστε νὰ μὴν τοὺς λύνει ὁ Σατανᾶς! Ἐννέα σταυροὶ στὸν κάθε κόμπο καί, ὅπως εἶναι λογικό, καίγεται ὁ πονηρός· ποῦ ν’ ἀκουμπήσει!..
. Σήμερα βλέπω ποὺ τὰ φοροῦν πολλοί, μερικοὶ καὶ «γιὰ τὴ μόδα»· δὲν πειράζει. Καλύτερα νὰ φοροῦν κομποσχοίνι γιὰ τὴ μόδα -καὶ νὰ εὐλογοῦνται ἀπὸ τόσους σταυροὺς- παρὰ νὰ φοροῦν ὁτιδήποτε ἄλλο. Στὸ κάτω κάτω πολλοὶ σὺν τῷ χρόνῳ τὸ χρησιμοποιοῦν συνειδητά, σὰν μέσο διευκολύνσεως τῆς προσευχῆς. Βεβαίως, ὑπάρχει καὶ μία μερίδα ἀνθρώπων ποὺ τὸ χρησιμοποιεῖ δεισιδαιμονικά, γιὰ «γούρι»!
– Μ. Μ.: Οἱ δεισιδαιμονίες στὴν ἐποχή μας δίνουν καὶ παίρνουν, Γέροντα. Κάποιοι κτυποῦν ξύλο, ὅταν ἀκούσουν ἢ ποῦν κάτι κακό. Ἄλλοι ὠχριοῦν ἅμα δοῦν μαύρη γάτα ἢ νεκροφόρα πρωὶ Δευτέρας καὶ φτύνουν στὸν κόρφο τους ἢ κουνιοῦνται ἀπὸ τὴ θέση τους…
– Ἀρχιμ. Φ. Κς: Μᾶς κοροϊδεύει ὁ πονηρός… Ἀπὸ τὰ φυσικὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς μας προσπαθεῖ νὰ βγάλει τὰ δικά του «κέρδη». Προσπαθεῖ νὰ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ φοβᾶται τὸν ἴσκιο του, γιὰ νὰ πάψει νὰ νιώθει ἐλεύθερος. Ἀντὶ ὁ ἄνθρωπος νὰ καταφεύγει στὴν Ἐκκλησία -ὅπου καὶ ὅπως πρέπει-, τρέχει στὶς καφετζοῦδες, στὶς χαρτορίχτρες, στὰ μέντιουμ, στὶς ξεματιάστρες γιὰ νὰ χάσει τὴν ψυχή του. Μᾶς γελοιοποιεῖ ὁ Σατανᾶς μὲ ὅλ’ αὐτά. Γιὰ ποιὸν λόγο νὰ εἴμαστ’ ἐξαρτημένοι ἀπὸ αὐτὲς τὶς γελοιότητες; Πρέπει νὰ γίνουμε -ὅπως μᾶς ἐδημιούργησε καὶ μᾶς θέλει ὁ Θεὸς- ἐλεύθεροι. Ὁ Χριστὸς μᾶς ἐλευθέρωσε ἀπὸ τὴν τυραννία τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ θανάτου. Πότε θὰ τὸ καταλάβουμε αὐτὸ καὶ θὰ τὸ χαροῦμε; Δὲν πρέπει νὰ φοβόμαστε πράγματα ποὺ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ φοβόμαστε. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπουμε, μὲ τὸν τρόπο μας, στὸν πονηρὸ νὰ μᾶς ἔχει δεμένους μὲ αὐτὰ τὰ δεσμά, νὰ μᾶς ἄγει καὶ νὰ μᾶς φέρει… Μπορεῖ ὅλ’ αὐτὰ σὲ πρώτη φάση νὰ προξενοῦν θυμηδίαν· ἀπὸ ἕνα σημεῖον ὅμως κι ἔπειτα ὁ ἄνθρωπος παθαίνει ἕνα σωρὸ ψυχικὲς ἀνωμαλίες… Λυπᾶμαι, πονᾶ ἡ καρδιά μου βλέποντας ἀνθρώπους -μάλιστα μορφωμένους, ἐπιστήμονας- οἱ ὁποῖοι ἔχουν τέτοιες ἐξαρτήσεις καὶ φοβίες…
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)